رواج پدیده احتکار کالا -فردگرایی منفی اقتصادی و تهدید امنیت عمومی (مورد مطالعه شهرستان ماهشهر)

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مطالعات فرهنگی دانشگاه کاشان

2 دکترای تخصصی جامعه شناسی پژوهشگر و مدرس دانشگاه کاشان

چکیده

احتکار کالا نوعی فردگرایی منفی در زمینه رفتار اقتصادی شهروندان است و تبعات اجتماعی و امنیتی فراوانی برای جامعه به همراه دارد. در این پژوهش، با رویکرد جامعه شناختی و با روش کمی و پیمایشی و با تکنیک پرسشنامه محقق ساخته که روایی و پایایی آن تایید گردیده است؛ رواج این پدیده و برخی عوامل موثر بر آن تبیین میگردند. با انتخاب حجم نمونه ۲۲۸ نفره از میان شهروندان شهرستان ماهشهر در استان خوزستان، داده های توصیفی به کمک نرم افزارهای SPSS۱۶ و Smart PLS ۳ مورد تحلیل قرار گرفته اند. یافته ها حاکی از این است که بین آنومی اجتماعی، آنومی اخلاقی، کنترل اجتماعی، احساس محرومیت نسبی، قانون گرایی و ناامنی غذایی با گرایش به احتکار کالا رابطه معنی داری وجود داشته است. نتایج رگرسیون چندگانه پژوهش نشان میدهد که ضریب همبستگی چندگانه برابر با ۰.۶۹۰ ، ضریب تبیین۰.۴۷۶ و کمیت دوربین واتسون برابر با ۰.۶۷۶ است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study of the factors affecting the prevalence of commodity hoarding and threatening public security (Case study: Mahshahr City)

نویسندگان [English]

  • moein mousavi seresht 1
  • taha ashayeri 2
چکیده [English]

Commodity hoarding is a kind of negative individualism in the economic behavior of citizens that would bring several social and security consequences. The present study explains the prevalence of commodity hoarding through a sociological approach under a quantitative and survey method, using a researcher-made questionnaire (its validity and reliability have been confirmed). This explanation is based on the hypothesis that the dependent variable of commodity hoarding is directly and significantly related to the variables affecting the public security of citizens, including food insecurity, insecurity (both social and moral), relative deprivation, social monitoring (formal and informal), social trust and legalism. Selecting a sample size of 228 people from the citizens of Mahshahr city in Khuzestan province, descriptive data were analyzed using SPSS16 and Smart-PLS3. The findings confirm the research hypotheses that there is a significant and direct relationship between social insecurity, moral insecurity, social monitoring, relative deprivation, legalism, and food insecurity with the tendency of commodity hoarding. Therefore, public security is compromised. The multiple regression results show that the multiple correlation coefficient is equal to 0.690, the explanation coefficient is 0.476 and the Durbin-Watson coefficient is equal to 0.676.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Commodity hoarding individualism social insecurity food insecurity social trust
- آیت الهی، محمدعلی “ 1396 “، نگرش و قضاوتهای اخلاقی ایرانیان در مورد مفهوم فرهنگی زرنگی، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، دوره 10 ، شماره 4.
- اجتهاد نژاد کاشانی، سالار و ساعی، علی “ 1396 “، تحلیل جامعه شناختی تکوین مدرنیته در ایران: تلاشی چند سطحی برای بر ساختن یک دستگاه نظری چند سطحی، فصلنامه توسعه اجتماعی-فرهنگی، دوره ششم، شماره 2.
- بابایی فرد، اسدلله “ 1395 “، رویکرد تاریخی و تجربی به توسعه در ایران با بهره گری از تحلیل شبکه ای، فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی-فرهنگی، دوره 5، شماره 4.
- بیدل، پریناز و محمودزاده، علی اکبر و صادقی، احمد “ 1392 “، رابطه اعتماد اجتماعی با فردگرایی افراطی در شهر مشهد، فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، سال چهادهم، شماره 55 .
- پاک خصال، اعظم “ 1394 “، تأثیر کاهش سرمایه اجتماعی بر آنومی اجتماعی زنان ساکن شهر تهران، فصلنامه پژوهشنامه مددکاری اجتماعی، سال اول، شماره 4.
- توسلی، غلام عباس “ 1396 “، نظریه های جامعه شناسی، تهران: سمت، چاپ 19 .
- تریاندیس، هریس. “ 1378 “، فرهنگ و رفتار اجتماعی، ترجمه نصرت فتی، تهران: نشر رسانش، چاپ اول.
- جلائیپور، محمدرضا “ 1389 “، ایران جامعه کژ مدرن، مجله جامعه شناسی ایران، دوره یازدهم، شماره 1.
- چلبی، مسعود “ 1392 “، بررسی تجربی نظام شخصیت در ایران، تهران: نی، چاپ اول.
- حجتی اشرفی، غلامرضا “ 1375 “، مجموعه کامل قوانین و مقررات جزائی، تهران: گنج دانش، چاپ پنجم.
- حسین زاده، علی حسین، محمودی، زینب و ممبینی، ایمان “ 1393 “، بررسی برخی عوامل مؤثر بر کنش های فردگرایانه، فصلنامه پژوهش های جامعه شناختی معاصر، سال دوم، شماره 3، ص 52 - 37 .
- حسینی نثار، مجید؛ فیض ثابت، مصطفی و شب افروزان، صغری “ 1394 “، آنومی اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن “مورد مطالعه شهر رشت”، فصلنامه مدیریت فرهنگی، دوره 9، شماره 24 .
- دائرة المعارف طهور “ 1394 “. مبلغ. برگرفته از http://tahoor.com/fa/article/view/111825
- دانش پژوهان، منوچهر و اخگری، محمد “ 1397 “، بن مایه های تاریخی امنیت در سفرنامه ناصرخسرو-مورد مطالعه: امنیت عمومی و اجتماعی، فصلنامه امنیت پژوهی، سال 17 ، شماره 63 .
- رحمتی، محمدرضا، کامرانی فر، احمد و طاهری نسب، حسین “ 1396 “، نابسامانی اخلاقی در جامعه ایرانی، رهیافت تاریخی، سال ششم، شماره 18 .
- رضایی، محمد “ 1384 “، میزان نوع و عوامل مؤثر بر قانون گریزی، مجله جامعه شناسی ایران، دوره 6، شماره 3.
- رفیع پور، فرامرز “ 1376 “، توسعه و تضاد، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ اول.
- رنجبر، کمال الدین “ 1375 “، نگاهی به ریشه ها و چاره های احتکار، فصلنامه تازه های اقتصاد، شماره 55 .
- زارعی، یعقوب؛ رحمانیان کوشکی، مهدی و استعلاجی، علیرضا “ 1397 “، تحلیل برخی مؤلفه های اجتماعی اقتصادی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی “مورد مطالعه: سکونت گاه های شهری شهرستان سراوان”، فصلنامه امنیت پژوهی، سال 17 ، شماره 61 .
- شام بیاتی، هوشنگ “ 1376 “، احتکار، فصلنامه دادرسی، شماره 5 و 6.
- شیانی، ملیحه؛ رضوی الهام، بهراد، دلپسند، کامل “ 1391 “، بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر مشارکت شهروندان در مدیریت امور شهری تهران، فصلنامه علمی تخصصی مطالعات شهری، سال دوم، شماره چهارم
- عندلیب، محمد و سلیمانی، محمد “ 1396 “، شناسایی و اولویت بندی عوامل مؤثر بر شکل گیری احتکار با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی “ AHP “، دوفصلنامه مطالعات اقتصاد اسلامی، سال دهم، شماره اول.
- غفاری فرد، عباسقلی “ 1392 “، تاریخ پژوهشی در آسیب شناسی اخلاقی ایرانی ها، تهران: دات، چاپ اول.
- فراستخواه، مقصود “ 1386 “، بحثی درباره ویژگی اخلاقی ایرانی: حلاجی خلق و خوی ایرانی، روزنامه اعتماد، شماره بیست و چهارم آبان ماه.
- فراستخواه، مقصود “ 1394 “، ما ایرانیان: زمینه کاوی تاریخی اجتماع خلقیات ایرانی، تهران: نشرنی، چاپ اول.
- قدیمی، مهدی “ 1386 “، بررسی میزان اعتماد اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن در بین دانشجویان دانشگاه های زنجان، فصلنامه پژوهشگاه علوم انسانی، شماره 53 .
- قادری، طاهره و القونه، زهرا “ 1396 “، بررسی فردگرایی خودخواهانه و عوامل مرتبط با آن در بین دانشجویان دانشگاه شیراز، فصلنامه علوم اجتماعی، سال 26 ، شماره 7.
- قاضی مرادی، حسن “ 1378 “، تهران در پیرامون خودمداری ایرانیان، تهران: ارمغان، چاپ اول.
- قاضی مرادی، حسن “ 1384 “، در پیرامون ایرانی و توسعه نیافتگی، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شماره 151 و .152
- کرایب، یان “ 1391 “، نظریه اجتماعی مدرن، از پارسونز تا هابرماس؛ ترجمه عباس مخبر، تهران: نشر آگه
- گیدنز، آنتونی “ 1378 “، تجدد و تشخیص جامعه و هویت شخصی در عصر جدید، ترجمه ناصر موفقیان، تهران: نشر نی، چاپ اول.
- محقق داماد، سید مصطفی “ 1362 “، تحلیل و بررسی احتکار از نظرگاه فقه اسام، نشر اندیشه های نو در علوم اسلامی، چاپ اول.
- محمدی، محسن و توکلی، یعقوب “ 1394 “، تأثیر انقلاب بر ارزشهای اجتماعی از فردگرایی تا جمعگرایی، دو فصلنامه علمی پژوهشی پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی، دانشکده علوم انسانی اسلامی و قدرت نرم، سال پنجم، شماره 11 ، ص 101 -. 137
- محمودی گلپایگانی، سید محمد “ 1384 “، بررسی حقوقی احتکار و نرخ گذاری، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی،شماره 68 .
- مفتخری، حسین “ 1379 “، بررسی علل و عوامل تقدم منافع فردی بر مصالح جمعی در ایران، تهران: اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی
- مقدس، علی اصغر و اسلام، علیرضا “ 1385 “، کاوشی در نظریه انتخاب عقلانی با تأکید بر آراء مایکل هکتر، مجله علوم اجتماعی سال سوم، شماره 1.
- میرزایی، حسن “ 1384 “، بررسی جامعه شناختی فردگرایی در ایران، رساله دکتری جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران
- میلسپو، آرتور “ 1356 “ مأموریت آمریکایی ها در ایران، ترجمه حسین ابوترابیان، تهران: زریاب.
- مسعودی، حیدرعلی “ 1397 “، فرهنگ راهردی آمریکا و امنیتی سازی مجدد ایران در دوره ترامپ، فصلنامه امنیت پژوهی، سال 17 ، شماره 61 .
- معیدفر، سعید و دربندی، سیدعلیرضا “ 1386 “، بررسی رفتار و نگرش جمع گرایانه شهروندان تهرانی، مجله انجمن جامعه شناسی ایران، دوره 7، شماره 3.
- نراقی، حسن “ 1388 “، جامعه شناسی خودمانی، تهران: نشر اختران، چاپ نوزدهم.
- نبوی، عبدالامیر “ 1389 “، جامعه در حال گذار، فصلنامه مطالعات میان رشته ای در علوم انسانی، دوره سوم، شماره.1
- نواح، عبدالرضا و فروتن کیا، شهروز “ 1390 “ بررسی رابطه بین کنش عقلانی و رفتارهای زیست محیطی “موردمطالعه: جامعه شهری اندیمشک”، فصلنامه محیط زیست، شماره 51 .
- وثوقی، منصور؛ میرزایی، حسن و رحمانی، جبار “ 1384 “، فردگرایی و جمعگرایی ایرانیان از دید سیاحان خارجی، انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، شماره 2.
- وثوقی، منصور و حسین، میرزایی “ 1387 “، فردگرایی؛ تأملی در ابعاد و شاخصها، نامه علوم اجتماعی، شماره 16 ، دوره 34 .
- ولی پور، محمد طاهر “ 1386 “، احتکار و مقابله با آن از دیدگاه روایات، سفیر نور، شماره 2.
- هاشمی، جمال “ 1387 “، بالندگی و بازندگی ایرانیان، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ اول.
- هوفستد، گرتها “ 1387 “، فرهنگها و سازمانها، برنامه ریزی ذهن، ترجمه علی اکبر فرهنگی و اسماعیل کاووسی، تهران: انتشارات پژوهشکده تحقیقات استراتژیک، چاپ اول.
- یعقوبی، صمد “ 1382 “، مدلی برای فرآیند شناخت انحراف اجتماعی، فصلنامه علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه تبریز، شماره ۱۱.
- یگانه، غلامرضا “ 1387 “، رویکرد جامعه شناسانه نظریه انتخاب عقلانی، فصلنامه راهبرد فرهنگ، شماره سوم.
- Beeman, W.O. “1986”, Language, Status and Power in Iran, Bloomington: Indiana University Press.
- Boudon, Raymond “2003” Beyond Rational Choice Theory, Annu. Rev. Sociol. Vol. 29:1-21.
- ECLAC “2007” Social cohesion: inclusion and a sense of belonging in the United Nations,
Santiago, Chile: Santiago.
- Pikkarainen, T. Pikkarainen, K. Karjaluoto, H. Pahnila, S. “2004”, Consumer acceptance of online banking: an extension of the technology acceptance model, Internet research, 14”3”, 224-235.
- Turner, J.H. “1998” The Structure of Sociological Theory.USA: Wodsworth Publishing Company.
- https://www.hofstede-insights.com/country/iran/
- Stiff, Ronald & Johnson, Keith & Ahmed Tourk, Khairy “1975”,Scarcity And Hoarding: Economic And Social Explanations And Marketing Implications, Advances in Consumer Research Volume 2, Pages 203-216.
- Moaddel, Mansoor “2010”, Religious Regimes and Prospects for Liberal Politics: Futures of Iran, Iraq and Saudi Arabia, Population Studies Center, No. 37, p 1-23.