بن مایه های تاریخی امنیت در سفرنامه ناصر خسرو (مورد مطالعه: امنیت عمومی و اجتماعی)

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 استادیار، زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة علوم و فنون فارابی

2 استادیار، زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه صداوسیما

چکیده

امنیت، نخستین خواستة جوامع از نظام‌های سیاسی است که امروزه دارای ابعاد و مؤلفه‌های گوناگون زیادی شده و بر تمام پدیده‌ها و مسائل جامعه تأثیرگذار است؛ ازاین‌رو، می‌توان پیوند آن را با آفرینش انسان ناگسستنی دانست. ازآنجاکه، سفرنامه‌ها گنجینه‌ای از اطلاعات هستند که از طریق آن‌ها می‌توان به واقعیت‌هایی از اوضاع اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی دوره‌هایی از تاریخ یک سرزمین و مردمی که در آن می‌زیسته‌اند، پی برد، ضرورت پژوهش در سفرنامه‌ها، ازجمله سفرنامة ناصرخسرو برای تقویت بن‌مایه‌های تاریخی امنیت عمومی و اجتماعی آشکار می‌گردد؛ ازاین‌رو، این پژوهش بر پایة این سؤال شکل گرفت که رویکرد ناصرخسرو نسبت به موضوع امنیت عمومی و اجتماعی در کتاب سفرنامه چگونه است و مؤلفه‌های آن چگونه بیان‌شده‌اند. جامعة آماری این پژوهش، متن کتاب سفرنامة ناصرخسرو به کوشش دکتر نادر وزین پور است. پس از مطالعة متن کتاب، پژوهش حاضر، بر پایة این فرضیه شکل گرفت که سفرنامة ناصرخسرو ازآنجاکه سرشار از موضوعات و نکات تاریخی، اجتماعی و به‌ویژه سیاسی است، می‌تواند گنجینه‌ای ارزشمند برای مطالعات حوزة امنیت عمومی و اجتماعی باشد. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، انجام‌شده و در پایان، مؤلفه‌های امنیت عمومی و اجتماعی در این کتاب بازنمایی و پس از تجزیه‌وتحلیل با روش استدلال استقرایی، فرضیة یادشده تأیید شده است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Historical Backgrounds of Security in Naser Khosrows Safarname (The Book of Travels) (Case Stud- Public and Social Security)

نویسندگان [English]

  • manouchehr danesh pazhouhan 1
  • mohammad akhgari 2
چکیده [English]

The communities’ foremost demand from their political systems is security, which today has found many dimensions and elements that affect all the phenomena and issues of society. Hence, it is considered to have an unbreakable bond with the creation of mankind. Since travelogues are a source of information through which one can understand the realities of the social, political, economic, and cultural conditions of periods of the history of a land and people lived there, it seems necessary to review the travelogues, including Naser Khosrow’s Safarname, for strengthening historical backgrounds of public and social security. Therefore, the present research aims to answer the following question: What is Nasser Naser Khosrow’s approach to public and social security in the book Safarname and how its elements were expressed. The statistical population of this research is the text of Naser Khosrow’s Safarname, edited by Dr. Nader Vazinpour. After studying the book, the present study raised the hypothesis that Naser Khosrow’s Safarname can be a valuable treasure for the study of public and social security because of rich contents in the field of historical, social and political issues. This research was carried out using a descriptive-analytical method. In the end, the elements of public and social security in this book were represented, and the hypothesis has been confirmed by inductive reasoning

کلیدواژه‌ها [English]

  • Security Public Security Social Security Naser Khosrow’s Safarname
قرآن کریم (1387)؛ ترجمة آیت‌الله مشکینی، قم: مرکز چاپ و نشر قرآن کریم الهادی.
اسلامی ندوشن، محمدعلی (1355)؛ پیوند فکر و شعر در نزد ناصرخسرو، یادنامة ناصرخسرو، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.
افتخاری، اصغر (1384)؛ معمای امنیت عمومی در کنکاشی بر جنبه‌های مختلف امنیت عمومی و پلیس، تهران: دانشگاه علوم انتظامی.
انوری، حسن (1382)؛ فرهنگ بزرگ سخن، تهران: انتشارات سخن.
ایزدی، حسین (1371)؛ موضوعات مطرح‌شده در سفرنامة ناصرخسرو، تهران: کیهان اندیشه، شمارۀ 43.
برزگر کشتلی، حسین (1381)؛ سفرنامه، فرهنگ‌نامه ادبی فارسی، چاپ دوم، جلد دوم، به سرپرستی حسن انوشه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
برینر، برت اف (1375) سکولاریسم و دین، ترجمه افروز اسلامی، نامة فرهنگ، شماره 2، سال ششم، تابستان 1375.
بوزان، باری (1378)، مردم، دولت‌ها، هراس، مترجم: پژوهشکده مطالعات راهبردی به ویراستاری مجتبی عطارزاده تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
بوزان، باری و ویور، الی و دو ویلد، پاپ (1386)، چارچوبی تازه برای تحلیل امنیت، ترجمه علیرضا طیب، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
پوراحمد جکتاجی، محمدتقی (1355)؛ فهرست توصیفی سفرنامه‌های انگلیسی موجود در کتابخانه ملی، ایران، تهران: انتشارات کتابخانه ملی ایران.
حاجیانی، ابراهیم (1379)؛ «تحلیل جامعه‌شناختی هویت ملّی در ایران و طرح چند فرضیه»، فصلنامه مطالعات ملّی، سال دوم، شماره 5.
حافظ‌نیا، محمدرضا (1382)؛ مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی، چاپ هشتم، تهران: انتشارات سمت.
حکیمی، محمود (1383)؛ در مدرسة ناصرخسرو قبادیانی، چاپ اول، تهران: ز قلم.
خوانساری، خسرو (1394)؛ نکته‌سنجی ناصرخسرو در سفرنامه‌نویسی، مجموعه مقالات همایش حکیم ناصرخسرو قبادیانی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی، تهران: مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
خوش فر، غلامرضا (1378)؛ «نقش امنیت در تحقق قانون‌گرایی در جامعه»، اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی، شماره 144 ـ 143. مرداد و شهریور 1378، ص 96.
خیراندیش، عبدالرسول (1384)؛ دیاسپورای فرهنگ و تاریخ ایرانیان، نامة ایران، مجموعه مقاله‌ها، سروده‌ها و مطالب ایران‌شناسی، به کوشش یزدان‌پرست لاریجانی، ج 1، تهران: انتشارات مؤسسة اطلاعات، صص:170-155.
دبیرسیاقی، محمد (1355)؛ نکته‌ای چند دربارة سفرنامه و مسیر ناصرخسرو، مجموعه مقالات یادنامة ناصرخسرو، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.
رابینگتن، ارل و مارتین واینبرگ (1386)؛ رویکردهای نظری هفتگانه در بررسی مسائل اجتماعی، ترجمه رحمت‌الله صدیق سروستانی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
رضایی سرچقا، مجتبی (1394)؛ سیمای مساجد در سفرنامه ناصرخسرو، مجموعه مقالات همایش حکیم ناصرخسرو قبادیانی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی، تهران: مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
زکی، محمدعلی (1376)؛ «بررسی جامعه‌شناختی سفرنامه ناصرخسرو»، فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، شهریور 1376، شماره 135 صص:85 تا 67.
زین‌آبادی، مرتضی (1394)؛ امنیت عمومی و اجتماعی http://www.rasekhoon.net) ).
شهشهانی، سهیلا (1394)؛ سفرنامه ناصرخسرو قبادیانی یا یادداشت‌های روزانه یک انسان‌شناس پیش‌کسوت، مجموعه مقالات همایش حکیم ناصرخسرو قبادیانی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی، تهران: مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
صالحی امیری، سید رضا؛ (1391)، امنیت اجتماعی، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک، چاپ اول.
قبادیانی بلخی، ناصرخسرو (1372)؛ سفرنامه ناصرخسرو، به کوشش نادر وزین پور، تهران: شرکت سهامی انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
قبادیانی مروزی، ناصرخسرو (1363)؛ سفرنامه، به کوشش: دکتر محمد دبیرسیاقی، چ 2، تهران: انتشارات زوّار.
قبادیانی مروزی، ناصرخسرو (1373)؛ دیوان ناصرخسرو، تهران: موسسه انتشارات نگاه و نشر علم.
گیدنز، آنتونی، (1378) تجدد و تشخص، جامعه و هویت شخصی در عصر جدید، ترجمه ناصر موفقیان، چاپ اول، تهران: نشر نی.
محرابی، علیرضا (1388)؛ «نقش ارزش‌گرایی دینی در امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران»، حصون، بهار 1388، شماره 19، صص:22-5.
معین، محمد (1371)؛ فرهنگ فارسی، تهران: امیرکبیر.
مؤمنی، اسکندر؛ جعفری، ذوالفقاری و تشکری (1389)؛ راهبرهای ارتقای امنیت عمومی، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.
مینوی، مجتبی و محقق، مهدی (1355)؛ دیوان اشعار ناصرخسرو، چاپ پنجم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
نوروزی خیابانی، مهدی (1374)؛ فرهنگ اصطلاحات سیاسی، چاپ چهارم تهران: نشر نی.
نوروزی، محمدتقی (1385)؛ فرهنگ دفاعی امنیتی، تهران: مرکز مطالعات و پژوهش‌های مدیریت، چاپ اول.
نونژاد، مسعود (1377)؛ «راهی به‌سوی توسعه پایدار»، اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی، شماره 12 ـ 11، سال دوازدهم، مرداد 1377.
نویدنیا، منیژه (1382)؛ درآمدی بر امنیت اجتماعی، تهران: انتشارات پژوهشکدة مطالعات راهبردی، سال ششم، شمارة اول.
نویدنیا، منیژه (1388)؛ امنیت اجتماعی، چاپ اول، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
هانس برگر، آلیس سی (1380)؛ ناصرخسرو، لعل بدخشان، ترجمة فریدون بدره‌ای، تهران انتشارات علمی.
منابع لاتین:
Buzan, Barry (2000) security studies: beyond strategy, Retrieved 2011/19/07, from www. yorku. Ca/dmatimer/ security studies. Htm stadies, Htm.
Conde, H. Victor (2002), A Handbook of International Human Rights Terminology, Santa Barbara CA: ABC – Clio, Second Edition, p.212.
Universal Declaration on Human Rights (UDHR) (1948), UN. Doc. A/ 810, 10. December 1948.