شرایط رویکردهای آینده نگارانه در ترسیم محیط امنیتی

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دکتری رشته تهدیدات امنیت ملی دانشگاه عالی دفاع ملی

2 دکتری رشته جامعه شناسی سیاسی و کارشناس ارشد پژوهش دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

بازیگران در بستر و محیطی حاضر و فعال هستند که حضور و فعالیت بازیگران و مؤلفه‌های دیگر در آن امری دوری ناپذیر است. این محیط که می‌تواند به شکل‌های مختلف تعریف شود، پویا و متغیر بوده و ضرایب و میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری بازیگران حاضر همواره در حال تغییر و تحول است. ایفای نقش برتر و مطلوب‌تر نیازمند کسب شناخت منطقی و صحیح از محیط/ محیط‌های امنیتی بوده و این شناخت به زمان حاضر محدود نمی­شود چراکه شناخت نسبی از تحولات محیط امنیتی و ترسیم تصویری تا حد امکان منطبق با واقعیت از محیط/ محیط‌های امنیتی آینده به معنای برخورداری بازیگر از امتیاز و عاملی برتری‌ساز و مزیت‌آفرین هست. پژوهش حاضر با استفاده از روش موردی- زمینه­ ای و برای دست‌یابی به هدف خویش مبنی بر «تبیین نقش آینده ­نگری در ترسیم محیط امنیتی» و یافتن پاسخی برای این سؤال که «چه عواملی در میزان تحقق تصویر ترسیم ‌شده از محیط امنیتی مورد نظر (در فاصله زمانی خاص) تأثیرگذار هستند؟» فرضیه پژوهش را به بوته آزمایش گذاشت. در گردآوری داده‌های پژوهش از روش­ مطالعات اسنادی و ابزار پرسشنامه و در تجزیه‌وتحلیل داده­ها از نرم ­افزار «SPSS» استفاده گردید. حجم نمونه شامل 32 نفر از جامعه آماری شامل مدیران و کارشناسان شاغل در حوزه‌های مدیریتی، اجرایی و پژوهشی مرتبط با مباحث امنیت، آینده ­پژوهی و اطلاعات راهبردی بودند. یافته­ های پژوهش نشان دادند که ترسیم محیط امنیتی در آینده‌ای مورد انتظار عاملی برتری‌ساز و مزیت‌آفرین است مشروط بر آن‌که مؤلفه‌های تأثیرگذار بر محیط امنیتی درست شناسایی‌شده و به ملاحظات مؤثر در آینده ­نگاری توجه شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Futuristic Approaches Conditions in the Outline of Security Environment

نویسندگان [English]

  • jaafar hasanpour 1
  • mohammad shahmohammadi 2
چکیده [English]

The actors are present and active in the environmental context in which the presence of actors and other components is inevitable .This environment which can be defined in different ways, is dynamic and variable, and coefficients, impact ,and influence of other actors have been constantly changing and evolving. Playing a dominant and more desirable role, requires a clear and logical understanding of the security environment, and this understanding is not limited to present time. Because the recognition of the changes in the security environment and building up a picture as consistent as possible with the reality of the future security environments, means having superior actors with entrepreneur advantages. This study, Using a case-study basis, tries to achieve its goal to "clarify the role of foresight in outlining the security environment" and find answer to the question that "What the influential factors are in the realization of the perspective of the security environment (in a specific time interval).The documentary research method and questionnaires were used for gathering data and «SPSS» software was employed for data analysis. The sample consisted of 32 people, among managers and experts working in the fields of management, administrative and research related to security issues, future studies and strategic information. The results showed that outlining security environment in the expected future, could be an advantageous factor, provided that the factors affecting the right security environment are properly identified, and enough attention is paid to the foresight considerations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Foresight
  • Security Environment
  • Perspective
  1. اسلاتر، ریچارد و همکاران .(1378). نواندیشی برای هزاره نوین: مفاهیم، روش­ها و ایده­ های آینده ­پژوهی، ترجمه عقیل ملکی فر، وحید وحیدی مطلق و سید احمد ابراهیمی، تهران، مرکز مطالعات و برنامه ­ریزی استراتژیک، موسسه آموزشی و پژوهشاتی صنایع دفاعی.
  2. افتخاری، اصغر .(1379). دو رویه منفعت ملی، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  3. افتخاری، اصغر .(1387). مقاله تحلیل محیط امنیتی، رویکردی جامع در کتاب «محیط امنیتی پیرامونی جمهوری اسلامی ایران»، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  4. بخشی، محمدرضا .(1386). آینده ­نگاری فناوری- مطالعه موردی چین، تهران: ماهنامه تدبیر، سال هجدهم، شماره 182، تیر 1386.
  5. بی‌ریا، ناصر و دیگران .(1375). روان‌شناسی رشد، تهران: انتشارات سمت،
  6. پچی‌، آئورلیو .(1367). جهان در آستانه‌ قرن‌ بیست‌ویکم، ترجمه علی‌ اسدی‌. تهران‌: انتشارات‌ و آموزش‌ انقلاب‌ اسلامی‌، چاپ‌ اول‌.
  7. تانگ، شینگ .(1384). نظریه نظام واره محیط امنیتی، ترجمه بهناز اسدی، تهران: فصلنامه راهبرد دفاعی، شماره پائیز.
  8. حسن­پور، جعفر .(1388). نقش شبکه جهانی اینترنت در طراحی و اجرای عملیات روانی، تهران: دانشکده علوم و فنون فارابی.
  9. حسینی، سید محمود .(1378). مفهوم راهبردی در ادبیات مدیریت، مجله مجتمع آموزش عالی قم، قم: شماره دوم، تابستان.

10. حسینی تاش، سید علی .(1387). شاخص­ های محیط امنیتی در سطح بین‌المللی، تهران، فصلنامه راهبرد، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی، شماره 91، خرداد.

11.رینولدز، چارلز .(1374). وجوه امپریالیسم، مترجم حسین سیف زاده، تهران:  دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، وزارت امور خارجه.

12.عبدالله خانی، علی .(1390). فنون پیش­ بینی، تهران، موسسه فرهنگی مطالعات و پژوهش‌ها فرهنگی ابرار معاصر.

13.عصاریان نژاد، حسین و عبدالله خانی، علی .(1385). تهدید درنظریه ­های امنیت، فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیک، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی، سال هفتم، شماره 27، پائیز 1385.

14.غرایان زندی، داود .(1387). محیط امنیتی پیرامونی ج.ا.ا، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی.

15.غفاریان، وفا و غلامرضا کیانی، .(1384). پنج فرمان برای تفکر استراتژیک، نشر فرا.

16.مورگنتا، هانس .(1374). سیاست میان ملت ­ها، تلاش در راه قدرت و صلح، ترجمه حمیرا مشیر زاده، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.

17.مینائی، مهدی .(1382). محیط امنیتی جمهوری اسلامی ایران در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی، فصلنامه اندیشه انقلاب اسلامی، تهران: شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی، شماره شش، تابستان.

18.پدرام، عبدالرحیم .(1386). آینده‌پژوهی: حوزه­‏ای نو برای کندوکاو، پایگاه اطلاع‌رسانی،«http://www.futuresdiscovery.com»

19.علی ­اکبری، حسن .(1386)ادبیات چشم ­انداز، وبلاگ نویسنده «http://www/hakbary.blogfa.com/post-12.aspx»

20.نعمتی، بابک .(1390). مقدمه ­ای بر سناریو و سناریو پردازی، وبلاگ نویسنده «http://www.nematibabak.persianblog.ir/post/18»

21.. Assakul, Fai .(2003). "Futures Studies Methods", January 2003, http://www.ifm.eng.cam.ac.uk/cig/futures.html

22. Fahey, Liam & Robert M. Randall, .(1998). "Learning form the Future; Competitive Foresight Scenarios", USA, New York: John Wiley and Sons.

23. Geortgantzas, Nicholas. C. & Acar, William .(1995). "Scenario-Driven Planning: Learning to Manage Strategic Uncertainty", USA, Quorum Books.

24. Porter, Michael, .(1985). "Competitive Advantage", New York: The Free Press.

25. Wilson, Ian .(2003). "The Subtle Art of Strategy: Organization Planning in Uncertain Times", USA: Greenwood Press Company, 2003.