تحلیل دفاعی - امنیتی آمایش مناطق مرزی با رویکرد پدافند غیر عامل (مطالعه موردی: بندر دیلم - جنوب خلیج تایبند)

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 استادیار جغرافیای نظامی دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین

2 دانشیار دانشگاه جامع امام حسین

چکیده

مناطق مرزی کشور به‌دلیل فاصله از مرکز، توسعه‌ نیافتگی، بیکاری و ... دچار مشکلات متعددی ازجمله قاچاق، ناامنی و آسیب ­پذیری دفاعی و امنیتی هستند. در این شرایط، توجه به ملاحظات دفاعی و امنیتی در آمایش این مناطق می­تواند علاوه بر توسعه اقتصادی- اجتماعی، بستر مناسبی را برای ثبات، امنیت و توسعه فراهم ­سازد. این پژوهش در پاسخ به این سؤال که «آمایش دفاعی- امنیتی مناطق مرزی (در منطقه مورد مطالعه) با رویکرد پدافند غیرعامل تا چه اندازه می­تواند کاهش آسیب­ پذیری، تقویت دفاع و امنیت سرزمینی و پایداری ملی را درپی داشته باشد؟» سعی دارد نقش آمایش دفاعی- امنیتی مراکز نظامی، زیربنایی اقتصادی و جمعیتی در محدوده مورد مطالعه را در کاهش آسیب‌پذیری، تقویت دفاع و امنیت سرزمینی و پایداری ملی بررسی و تحلیل نماید.
روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی است و اطلاعات به‌صورت کتابخانه ­ای و میدانی جمع ‌آوری‌شده است. نظریه واردن نیز به‌دلیل دربرداشتن مؤلفه های اصلی قدرت هر کشور و اینکه تمامی مؤلفه ­های این نظریه به‌غیراز مؤلفه­ رهبری ملی در منطقه مورد مطالعه صدق می­کند، به‌عنوان نظریه مبنا به‌کار گرفته شده است. روش تجزیه‌وتحلیل، کمی است و نتایج پژوهش نیز نشان می­دهد که مؤلفه مراکز جمعیتی دارای بیشترین اهمیت در آمایش دفاعی- امنیتی محدوده مورد مطالعه است. به‌علاوه وضعیت فعلی آمایش منطقه ازنظر دفاعی- امنیتی به‌ویژه ازنظر مؤلفه های مراکز جمعیتی، مراکز نظامی و زیربنایی اقتصادی نامناسب است و نمی­تواند جوابگوی تهدیدهای متوجه کشور باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the Iranian Borders' Security –Defensive Preparation, With Passive Defense Approach (Case Study: Dylam Harbor – South Of Naiband Bay)

نویسندگان [English]

  • reza arjmand 1
  • ali saeedi 2
  • seyed ebrahim gholi zadeh 2
چکیده [English]

Bordering areas of the country due to the distance from the center, underdevelopment, and unemployment and, etc, are suffering from several problems, including trafficking, insecurity, and defense and security vulnerability. In these circumstances, attending to defense and security considerations in the preparation of these areas, in addition to socio-economic development, could provide a suitable stability, security and development. This study aimed to answer the question that "to what extent the border security- defense preparation (in the region) with passive defense approach, can reduce vulnerability, and strengthen defense and homeland security and national stability?", and tried to analyze and investigate the role of security-defense preparation of military units, and economic infrastructure and population in the study area, in reducing vulnerability, strengthen defense and homeland security, and national stability. The research method is analytical one, and data was collected through library and field study. Warden's theory due to containing the main components of any state's power, and that all components, except the components of national leadership in the area of the study, are true, has been used as the base theory. This study is a quantitative research, and the results indicated that population centers are the most important components of defense- security planning in the study area. Further, it was concluded that the current situation of regional planning in terms of security-defense components is inadequate, especially in terms of the components of population centers, military bases and economic infrastructure and cannot respond to the threats to the Islamic republic of Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Land Use Planning
  • Persian Gulf
  • Border
  • Security-Defense Considerations
1- اخباری، محمد و نامی، محمدحسن .(1393). جغرافیای مرز با تأکید بر مرزهای ایران، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.
2- افتخاری، اصغر .(1381). مراحل بنیادین اندیشه در مطالعات امنیت ملی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
3- توانمندی‌ها و فرصت‌های سرمایه‌گذاری استان بوشهر .(1393). بوشهر: استانداری بوشهر.
4- توفیق، فیروز .(1384). آمایش سرزمین: تجربه جهانی و انطباق آن با وضع ایران، تهران: مرکز مطالعات و پژوهش‌های شهرسازی و معماری ایران.
5- جغرافیای جزایر ایرانی خلیج ­فارس (خارک، خارکو، شیف، ام الکرم، جبرین، نخیلو، فارسی) .(1381). تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح وزارت دفاع و پش ن.م .
6- حافظ نیا، محمدرضا .(1381). رابطه متقابل امنیت و دفاع با آمایش سرزمین. مجموعه مقالات همایش آمایش و دفاع سرزمینی. تهران: دانشگاه امام حسین (ع)، 58-49.
7- حافظ نیا، محمدرضا .(1386). مقدمه‌ای بر روش پژوهش در علوم انسانی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
8- حسن بیگی، ابراهیم؛ و دیگران .(1386). تدوین راهبرد آمایش سرزمین در منطقه جنوب شرق کشور جمهوری اسلامی ایران (از منظر امنیت ملی)، طرح پژوهشی و مطالعاتی گروهی دانشجویان دکتری دوره­ی 14. تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.
9- رستمی، علی‌اکبر .(1392). تبیین جایگاه خلیج‌فارس در راهبرد دفاعی ج.ا.ایران و ارائه‌ی راهکارهای تحقق الزامات آن، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.
10- رضایی سکه روانی، داوود .(1386). آمایش مناطق مرزی با تأکید بر ملاحظات دفاعی امنیتی (مطالعه موردی استان بوشهر)، تهران: دانشگاه تهران.
11- رفتاری، حسین .(1395). آمایش امنیتی مناطق مرزی جنوب شرق کشور،دانشگاه جامع امام حسین(ع)،  فصلنامه امنیت پایدار، سال اول، شماره دوم (بهار 95)، 34-17.
12- روشن، علی ­اصغر؛ و فرهادیان، نورالله .(1385). فرهنگ اصطلاحات جغرافیای سیاسی- نظامی، تهران: دانشگاه امام حسین (ع).
13- سازمان مدیریت و برنامه­ ریزی کشور .(1383). مطالعات آمایش سرزمین- مقدماتی جهت ارائه به هیئت محترم وزیران. تهران: سازمان مدیریت و برنامه ­ریزی کشور (دفتر آمایش و توسعه‌ی پایدار).
14- سالنامه آماری استانداری بوشهر .(1390). بوشهر: مرکز آمار و اطلاعات سازمان برنامه و بودجه استان بوشهر.
15- سلمانی، عباسعلی .(1386). نقش مسکونی کردن جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک در دفاع از آن‌ها و ارائه الگوی مناسب جهت سکونت دائم. تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.
16- ضرغامی، ابراهیم .(1388). آمایش مناطق مرزی ساحلی با تأکید بر ملاحظات دفاعی (مطالعه موردی: استان هرمزگان). پایان ­نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه تهران.
17- عندلیب، علیرضا .(1380). نظریه پایه و اصول آمایش مناطق مرزی جمهوری اسلامی ایران. تهران: دافوس دانشگاه جامع امام حسین(ع).
18- کرامتی، مسلم؛ و دیگران .(‌1383). جغرافیای استان بوشهر، تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
19- گزارش استانداری بوشهر .(1393). بوشهر: مرکز آمار و اطلاعات سازمان برنامه و بودجه استان بوشهر.
20- مخدوم، مجید .(1372). شالوده آمایش سرزمین، تهران: دانشگاه تهران.
21- نامی، محمدحسن؛ و محمد پور، علی .(1390). آمایش مناطق مرزی با تأکید بر ج.ا.ایران. فصلنامه راهبرد دفاعی، سال نهم، شماره 35، 80-65.
21- Eldrandly, Kh .(2009). Integrating Gene Expression Programming and Geographic Information System for Solving Multi site Land Use Allocation problem. American Journal of Applied Sciences 6:2021-1027.
22- Friedman, John. & Alonso, William(edi) .(1975). Regional Policy Reading in Theory and Application. The MIT Press: Cambridge, USA.
23- Glasson, John .(1974). An Introduction to Regional Planning, Hutchinson Educational, London:UK.
24- Hansen, Niles M(edi) .(1972). Growth Centers in Regional Economic Development. The Free Press, Collier- Macmillan Limited, London: UK.
25- Malhotra. R.C .(1980). Environmental Management: Intrgrated Rural Development. In “Reading in Environmental management”. Ed (V.Vichit- Vadkanetal). UN Asian and Pacific DeV.Inst, 161-179.