رابطه فرهنگ سیاسی و امنیت در شاهنامه

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشکده علوم و فنون فارابی

چکیده

فرهنگ سیاسی، به معنای جهت‌گیری ذهنی ملت­ ها، گروه‌های اجتماعی یا افراد به مقولۀ سیاست، یکی از مهم‌ترین مسئله‌های دنیای امروز و شناخت آن، یکی از نیازهای مهم و اساسی، برای تکامل رفتار مردم یک جامعه نسبت به‌نظام سیاسی و تأمین امنیت جامعه قلمداد می­گردد. کندوکاوها پیرامون فرهنگ سیاسی، جزئی از اندیشه‌ورزی سیاسی یک ملت است که تأثیری مستقیم بر امنیت ملی آنان دارد. ازآنجاکه ادبیات هر ملت، آیینۀ تمام نمای اوضاع‌واحوال فرهنگی، اجتماعی و سیاسی آن ملت، در اعصار مختلف، یکی از منابع دست اوّل به‌شمار می‌رود، این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی بر آن است تا رابطۀ فرهنگ سیاسی و امنیت را در شاهنامه بکاود؛ ازاین‌رو، این پژوهش، با محوریت دیدگاه «‌آلموند و وربا» (فرهنگ سیاسی محدود، پیرو و مشارکتی) با این پرسش آغاز می‌شود که آیا فرهنگ سیاسی‌ای که در شاهنامه مطرح‌شده، توانایی تأمین و تقویت نیازهای جامعۀ امروز ایرانی را در حوزۀ شناخت فرهنگ سیاسی و تقویت امنیت ملی دارد و این‌که کدام نوع از تقسیم‎ بندی آلموند و وربا در شاهنامه بازتاب یافته است. سپس فرضیه‌های پژوهش تدوین گردید. داده‌های پژوهش با روش کتابخانه‌ای جمع‌آوری و سپس، با روش تجزیه‌وتحلیل کیفی (استدلال استقرایی) تحلیل ‌شده‌اند.یافته ‎های این پژوهش نشان می‌دهد که هرچند در شاهنامه فرهنگ سیاسی محدود نیز مطرح‌شده؛ ولی بیشتر تلفیقی از «فرهنگسیاسی پیرو و مشارکتی» وجود دارد که بر بن‏‎مایه‌هایی همچون دین‌ورزی، دادگری، خردمندی و فرّۀ ایزدی استوار است. این نوع فرهنگ سیاسی امنیت جامعه را نیز تضمین می‌کند؛ ازاین‌رو، فرهنگ سیاسی مطرح در شاهنامه، توانایی تبیین و تقویت نیازهای امنیتی جامعۀ امروز ایرانی رادارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Relationship Between Political Culture and Security in the Shahnameh

نویسنده [English]

  • manouchehr daneshpazhouhan
چکیده [English]

Political culture, which means the mental orientation of the nations, social groups or individuals toward the politics, is one of the most important problems of today's world, and a clear understanding of it, could be one of the key requirements for the development of people's behavior towards the political system, and consequently provides the social security.Exploring the political culture is a part of the political thinking of a nation, which has a direct impact on national security. Since the literature of every nation provides a clear picture of the cultural, social and political conditions of that nation, it is considered as one of the primary sources, at different ages.This cross-sectional study, aimed to investigate the relationship between political culture and security in the Shahnameh. Therefore, this study focusing on the perspective of "Almond and Verba '(Limited, follower, and participatory political culture) begins with the question, that Whether the political culture raised in Shahnameh, has the ability to supply and strengthen Iran's social needs, in the area of understanding the political culture and strengthen the national security, and what kind of segmentation of " Almond and Verba ", is reflected in Shahnameh.First of all the research hypotheses were developed. Then, the data was collected using the library method, and then analyzed using qualitative analysis (inductive reasoning).The findings of this study showed that, although the limited political culture is mentioned in Shahnameh, but there is a compilation of "follower and participatory political culture" in Shahnameh, which is based on the factors such as religiosity, justice, wisdom and divine sources. And This type of political culture could ensure public safety;Therefore, the political culture raised in Shahnameh, is able to analyze and strengthen the security needs of the Islamic republic of Iran. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Security
  • Politics
  • Culture
  • Political Culture
  • Ferdowsi's Shahnameh
  1. قرآن کریم .(1387). ترجمۀ آیت الله مشکینی، قم: مرکز چاپ و نشر قرآن کریم الهادی.
  1. اخوان کاظمی، مسعود .(1386). توسعه سیاسی و جامعه مدنی، فصلنامه سیاسی و اقتصادی، سال چهارم، شماره ۱۲۸- ۱۲۷ پاییز و زمستان، 26-7.
  2. اشرف زاده، رضا و براتی، ملکوت .(1390). آفرینش و گسترش تمدن از کیومرث تا جمشید در شاهنامه فردوسی، فصلنامه تخصصی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، شماره 30، 40-23.
  3. افتخاری، اصغر .(1381). مراحل بنیادین اندیشه در مطالعات امنیت ملی، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  4. اکبری، منوچهر .(1390).  فردوسی پژوهی، چاپ اول، تهران: خانه کتاب.
  5. آلموند، گابریل و پاول، جی بینگهام .(1381). جامعه‌پذیری سیاسی و فرهنگ سیاسی، ترجمه علی‌رضا طبیب، تهران: انتشارات موسسه اطلاعات.
  6. آلموند، گابریل و دیگران .(1376). چارچوبی نظری برای بررسی سیاست تطبیقی، ترجمه: علی‌رضا طیب، تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی.
  7. امیری اشکلک، مریم .(1385). شاهنامه و هویت ایرانی، پایان­نامۀ کارشناسی ارشد، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، پژوهشکدۀ زبان و ادبیات فارسی.
  8. بشیریه، حسین .(1380). ایدئولوژی و فرهنگ سیاسی گروه های حاکم در دوره پهلوی، نقد و نظر، سال دوم، شماره 3 و 4، تابستان و پاییز ، 23-31.
  9. پای، لوسین .(1383). فرهنگ سیاسی، ترجمه محبوبه مهاجر در دایره‌المعارف دموکراسی، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
  10. (1373). فرهنگ سیاسى و توسعه سیاسى‏، ترجمه مجید محمدى، فصلنامه نامه فرهنگ، سال دوم، ش‏1 و 2، 49-30.
  11. پرهام، باقر .(1377). با نگاه فردوسی: مبانی نقد خرد سیاسی در ایران، تهران: نشر مرکز.
  12. چیلکوت، رونالد .(1377). نظریه‌های سیاست مقایسه‌ای، ترجمه وحید بزرگی و علی‌رضا طیب، تهران، مؤسسه خدمات فرهنگی رسا.
  13. خالقی مطلق، جلال .(1384). اهمیت شاهنامه، نامه­ی­ ایران، مجموعه مقاله ­ها، سروده ­ها و مطالب ایرانشناسی، به کوشش یزدان‌پرست لاریجانی، تهران: انتشارات مؤسسه­­ اطلاعات.
  14. رزاقی، سهراب .(1375). مؤلفه‌هاى فرهنگ سیاسى ما، فصلنامه نقد و نظر، شماره 8، 3-23.
  15. ‌زرین‌کوب، عبدالحسین .(1381). نامور نامه، تهران: نشر سخن.
  16. صفا، ذبیح‌الله .(1384). حماسه‌سرایی در ایران، تهران: انتشارات امیرکبیر.
  17. ماندل، رابرت .(1377). چهره متغییر امنیت ملی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  18. کاوه پیش‌قدم، محمدکاظم .(1372). اندیشه­های سیاسی در شاهنامۀ فردوسی، پایان­نامۀ کارشناسی ارشد رشتۀ معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق(ع).
  19. کزازی، میرجلال­الدین .(1391). نامه ­ی باستان، ویرایش و گزارش شاهنامه­ی فردوسی، 9 جلد، تهران: انتشارات سمت.
  20. ورجاوند، پرویز .(1378). پیشرفت و توسعه بر بنیاد هویت فرهنگی، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  21. Olick, Jeffrey, Omeltcheko, Tatiana, .(2009). International Encyclopedia of the Social
  22. Sciences: Political Culture, 2nd Edition.
  23. 23.Gabriel Almond and Sidney Verba, .(1975). Civic Culture, Boston: Little Brown and Company, Pp 16-17.