شکاف های اجتماعی نو پدید و مساله ثبات پایدار: با نگاهی به ایران امروز

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشیار علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی

2 کارشناسی ارشد جامعه شناسی سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

در قرن 21 این پاردایم فرهنگ است که با کاربست مفاهیم نوپدیدی مانند سبک زندگی، خودابرازی، نافرمانی مدنی، هویت جنسی، برابری‌خواهی کیفی و مواجهه مسئولانه، درصدد توضیح روندهای ممکن در آینده پیش روست. به باور او گروه‌های زنان و خوشه‌های تمایزطلب، موتور محرکه‌ این نظم نوپدید هستند. بر مبنای سخن بوردیو، مقوله‌ شکاف‌های نوپدید و اصل تفاوت، به مفهومی دوران‌ساز در جهان معاصر بدل شده‌اند و با دگردیسی شدن جامعه از تهدیدپذیری خارجی به آسیب‌پذیری داخلی، می‌توان ادعا کرد که رکن مؤثر امنیت پایدار و ثبات قابل اتکا، موقعی حاصل می‌شود که افراد جامعه، به جای این که جزء منفعل جامعه باشند به عضو مولد آن بدل شوند. بر این مبنا، مبحث مدیریت شکاف‌ها و پیشگیری از تبدیل شدن شکاف عادی به گسست خسارت‌بار، نخستین دستورکار سیاست‌ورزی مدرن خواهد بود.مقاله‌ حاضر با اتکا به پارادایم تورن، مقام فرهنگ در تمهید تحولات را بنیادین می‌بیند و با تمرکز روی اشکال نوپدید شکاف اجتماعی (مانند شکاف نسلی، شکاف اقتصادی مبتنی بر شأن، شکاف قومیتی فرهنگ‌گرا به جای شکاف قومیتی خشونت‌خواه و تجزیه‌طلب و خودابرازی جنسیت‌پایه) در پی آزمون این فرضیه است که: شکاف‌های کلاسیک، تغییر نقش داده و به جای معارضه‌جویی عمودی، در قالب نفوذ فراگیری افقی ادامه حیات می‌دهد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که شکاف‌های نوپدید نسلی، سبک زندگی و جنسیتی، با بهره‌گیری از پتانسیل‌های دموکراتیزاسیون و نیز اقتصادی شدن حیات اجتماعی، در پی خودابرازی فزاینده و سهم‌خواهی استراتژیک، رشد مداوم و مؤثری را پشت‌سر می‌نهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Emerging Social Gaps and the Question of Stability: the case of present day Iran

نویسندگان [English]

  • GHADIR NASIRI 1
  • FATEMEH MORSALI 2
چکیده [English]

Alain Touraine in his book, a new model for understanding the world today (2005: 5), asserts that if, in recent centuries, the two paradigms of politics and economics determined the equations of stability and instability, In the 21st century this paradigm is culture, that by employing new concepts such as lifestyle, assertiveness, civil disobedience, sexual identity, quality egalitarianism and responsibly dealing, seeks to explain the possible future trends . She believes that women's groups and Separatist clusters, are the engine of this emerging order . based On Bordio's words, the issue of emerging gaps and the difference principle , in a sense, have become epoch-making in the contemporary world.And, with the transformation of society from foreign vulnerability to internal vulnerability, it could be argued that effective pillars of security and reliable stability will be obtained when individuals, instead of being passive components of the society ,become productive members of it. Therefore, the management of the gaps and preventing the normal gap from becoming detrimental ones, will be top on the agenda of modern politics.This paper, based on the Thorne paradigm, perceives the cultural stands as fundamental in the provision of changes, and focusing on emerging forms of social gaps (such as the generation gap, status-based economic gap, cultural ethnic gap instead of Violent ethnic gap and separatist, ethnic divide and gender -based self-expression),is trying To test the hypothesis that: classic gaps, change their roles and instead of vertical conflicts ,continue their lives as horizontal pervasive influence .The findings suggest that the emerging generation gaps, lifestyle and gender, using democratization potentials, and also economic orientation of social life, when looking for growing Self- Presentation and strategic sharing, will experience a continued and effective growth.

کلیدواژه‌ها [English]

  • social gap
  • social Separatism
  • the emerging gaps
  • lifestyle
  • new media
  • horizontal solidarity
  1. آقابخشی؛ افشاری راد، علی؛ مینو. (1379). فرهنگ علوم سیاسی، تهران: چاپار.
  2. ابوطالبی، علی.‌ (1378). «حقوققومی،اقلیتها و همگرایی»‌، ترجمه‌ علی‌ اکبر کریمی‌ مله‌، فصلنامهمطالعاتملی، سال اول، شماره‌ اول‌، صص 153-131.
  3. باینگانی، بهمن و دیگران. (1392). «سبک زندگی از منظر جامعه شناسی: مقدمه ای بر شناخت و واکاوی مفهوم سبک زندگی»، فصلنامه مهندسی فرهنگی، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، سال هشتم، شماره 77، صص 74-56.
  4. بشیریه، حسین. (1374). جامعهشناسی سیاسی: نقش نیروهای اجتماعی در زندگی سیاسی، تهران: نشر نی.
  5. بنت، اندی. (1386). فرهنگ و زندگی روزمره، ترجمه لیلا جوافشانی و حسن چاوشیان، تهران: نشر اختران.
  6. بوردیو، پیر. (1380). نظریه کنش: دلایل عملی و انتخاب عقلانی، ترجمه مرتضی مردیها، تهران: نقش و نگار.
  7. پوررضا کریم سرا، ناصر. (1392). «تأثیرپذیری تغییرات فرهنگی و سبک زندگی از فضاهای مجازی»، فصلنامه رسانههای نوین و فرهنگ، دانشگاه تهران، سال اول، شماره 3، صص 24-1.
  8. تاجیک، محمدرضا. (1387). شکاف یا گسست نسلی در ایران امروز، تهران: مجمع تشخیص مصلحت نظام.
  9. حکیمی، رؤیا. (1390). «نقش شبکههای اجتماعی بر هویت (مطالعه‌ای موردی روی فیسبوک وکابران کرد مجله علمی- پژوهشی رسانه، دانشگاه تهران، شماره 11.
  10.  حمیدی؛ فرجی، نفیسه؛ مهدی. (1386). «سبک زندگی و پوشش زنان در تهران»، فصلنامه علمی پژوهشی تحقیقات فرهنگی، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، سال اول، شماره یک، صص 92-65.
  11.  حیدری، آرش. (1392).  «حیات پست مدرن،تجربه سوژگی و سبک زندگی»، پایگاه تحلیلی- تبیینی برهان، به نشانی: http://www.borhan.ir/NSite/FullStory/News/?Id=5782

 12. حیدری؛ جعفرزاده پور، حسین؛ فروزنده. (1392). «بررسی فرهنگ مصرف و سبک زندگی در خانوادههای ایرانی؛آسیبشناسی و راهبردها»، فصلنامه مطالعات سبک زندگی، مرکز تحقیقات صدا و سیما، سال دوم، شماره 5 و 6، صص 110-85.

13. خواجه سروی؛ ممقانی، غلامرضا، جواد. (1392). «جهانی شد نسبک زندگی و تقاضای دگرگونی سیاسی»، فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات راهبردی جهانی شدن، سال چهارم، شماره 10.

14. ذکایی، محمد سعید. (1391). «مصرف و سبک زندگی: رویکردها،مسائل و آسیبها»، فصلنامه علمی- ترویجی وسایل ارتباط جمعی، سال بیست و سوم، شماره 88، صص 34-5.

15. روشه، گی. (1386). تغییرات اجتماعی، ترجمه منصور وثوقی، چاپ نوزدهم، تهران: نشر نی.

16. شورای نویسندگان. (1391). سالنامه امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران: تحولات راهبردی 1391 وچشمانداز 1392، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

17. شورای نویسندگان. (1393). سالنامه امنیت ملی جمهوری اسلامیا یران: تحولات راهبردی 1393 وچشمانداز 1394، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

18. شلاپنتوخ، ولادیمیر. (1395).نظم اجتماعی در جوامع معاصر: آثار مثبت و منفی ترس، ترجمه اصغر صارمی شهاب، تهران: مرکز مطالعات راهبردی وآموزش وزارت کشور و انتشارات جامعه شناسان.

19. علیخانی، علی. (1393). امنیت نرم در جمهوری اسلامی ایران، تهران: مرکز مطالعات راهبردی و آموزش وزارت کشور.

20. علیخانی، علی اکبر. (1382). نگاهی به پدیده گسست نسلها، تهران: پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی.

21. فاضلی؛ خالدیان، نعمت اله؛ اقبال. (1391). «بازنمایی سبک زندگی طبقه متوسط در سریالهای تلویزیون،مطالعه موردی سریال مرگ تدریجی یک رؤیا»، فصلنامه علمی- ترویجی وسایل ارتباط جمعی، سال بیست و سوم، شماره 88.

22. فاضلی، محمد. (1382). مصرف و سبک زندگی، قم: صبح صادق.

23. کردی؛ هادی‌زاده، حسین؛ سکینه. (1391) «بررسی سبک زندگی زنا نشاغل وغیرشاغل»، فصلنامه علمی- پژوهشی زن و جامعه، سال سوم، شماره چهارم، صص 41-21.

24. گیبینز؛ ریمر، جان آر؛ ب. (1381). سیاست پست مدرنیته، ترجمه منصور انصاری، تهران: گام نو.

25. لارنا، انریک و دیگران. (1387). جنبشهای نوین اجتماعی، ترجمه سید محمدکمال سروریان و علی صبحدل، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

26. محمدپور؛ بهمنی، احمد؛ مریم. (1389). «زنان،پاساژومصرف نشانهها»، فصلنامه علمی- پژوهشی راهبردی زنان، سال دوازدهم، شماره 47، صص 72-41.

27. مرکز آمار ایران. (1390). گزارش نتایج آمارگیری از کاربران اینترنت در سال 1389، تهران: کتابخانه دیجیتال مرکز آمار ایران، در:

http://lib.sci.org.ir/DiglibGuest/WebUI/FullRecord.aspx?doID=1992&

28. مرکز آمار ایران، برآورد تعداد جمعیت کل کشورازسال 1335 تا 1390،در:

http://www.amar.org.ir/Portals/0/Files/baravord/baravord_35-90.xlsx

29. مرکز آمار ایران، نسبت جوانی جمعیت (شاخص ورتهام) به تفکیک نقاط شهری و روستایی از سال 1335 تا 1390،در:

http://www.amar.org.ir/Portals/0/PropertyAgent/461/Files/2877/nesbat_javani.xls

30. مرکز آمار ایران، میزان باسواد یجمعیت 6 ساله و بیشتر کشور از سال 1335 تا 1390،در:

http://www.amar.org.ir/Portals/0/PropertyAgent/461/Files/2858/basavadi_6sale-kol.xls

31.مرکز آمار ایران، دانشجویان سطوح مختلف تحصیلی دانشگاههاو مراکز آموزش عالی بر حسب گروه عمده رشته‌  تحصیلی و جنس،در:

http://salnameh.sci.org.ir/TableShow/printversion.aspx

32. ملک لین، ایان. (1381). فرهنگ علوم سیاسی آکسفورد، ترجمه حمید احمدی، تهران: نشر تهران.

33.نظری، علی اشرف. (1393). «اینترنت،کنش آنلاین و احزاب مجازی»، مقاله سیاستی، شبکه مطالعات سیاست‌گذاری عمومی (شمس)، مرکز بررسی‌های استراتژیک نهاد ریاست جمهوری، شماره 4400059.

34. نظری؛ باقری، علی اشرف؛ صمد. (1390). «آموزش عالی وهمبستگی ملی در ایران»، فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات ملی، مؤسسه مطالعات ملی، شماره یک، صص 28-3.

35.  هیوود، اندرو. (1389). مقدمه نظریه سیاسی، ترجمه عبدالرحمن عالم، چاپ سوم، تهران: نشر قومس.

هیوود، اندرو. (1392). سیاست، ترجمه عبدالرحمن عالم، چاپ سوم، تهران: نشر نی.

36.Webster’s Ninth New Collegiate Dictionary (1987), Merriam- Webster Inc. Publishers, U.S.A.

37.Oxford Advanced Dictionary (1998), Ed. By Jonathan, Oxford University Press.