تغییرات جمعیتی و تاثیر آن بر بعد سیاسی امنیت ملی ج ا ا

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی سیاسی.دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

2 استادیار دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

چکیده

تغییرات جمعیتی، برآیند تغییر و دگرگونی عوامل شکل‌دهنده آن است؛ عواملی که با عنوان فرایندهای سه‌ گانة باروری، مرگ‌ ومیر و مهاجرت شناخته می‌شوند و عوامل زمینه‌ای اعم از اقتصادی، سیاسی، اجتماعی از طریق تأثیرگذاری بر این امور سه‌گانه، زمینه‌ساز چالش‌هایی می‌شوند که امنیت ملی کشور را تهدید می‌کند. با این فرض، این مقاله در مقام پاسخ به این مسئله اساسی است که تغییرات جمعیتی در جمهوری اسلامی ایران چگونه بوده و چه تأثیری بر بعد سیاسی امنیت ملی کشور دارد؟ هدف از این پژوهش شناخت مهم‌ ترین چالش‌های سیاسی ناشی از تغییرات جمعیتی در کشور است. نوع پژوهش کاربردی، اطلاعات این پژوهش از دو روش کتابخانه‌ ای و میدانی گردآوری‌شده است. روش اجرای این پژوهش توصیفی و تحلیل جمعیتی و اسنادی با رویکرد آمیخته (کمی و کیفی) است. جامعه آماری مطالعه پژوهش، جمعیت ایران به‌خصوص جمعیت زنان 49-15 سال در کشور است. برای تعیین حجم نمونه از روش نمونه‌ گیری هدفمند به تعداد 30 نفر از کارشناسان حوزه امنیت استفاده شد. روایی پرسش‌ نامه پژوهش با اعمال نظرات اصلاحی صاحب‌ نظران به‌ دست آمد و پایایی آن برابر فرمول آلفای کرونباخ 85 درصد است. یافته‌های حاصل از پرسش‌نامه با روش آماری، آمارهای توصیفی آزمون میانگین و آزمون نسبت، تجزیه‌وتحلیل گردید. نتایج نشان می‌دهد که بحران میزان باروری و قدرت تجدید نسل با 96.9 درصد، بحران سالمندی جمعیت و کاهش جمعیت جوان با 96.6 درصد با میزان اثربخشی در حد خیلی زیاد به‌عنوان مهم‌ترین چالش‌های جمعیتی، امنیت سیاسی جمهوری اسلامی ایران را تهدید میکند

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Demographic changes and its impacts on the political dimensions of the national security of the Islamic Republic of Iran

نویسندگان [English]

  • farhad khanekshi 1
  • reza jalali 2
چکیده [English]

Demographic changes, are the results of changes in the relevant components. Factors that are known as fertility, mortality and migration and contextual factors such as economic, political, social affairs by influencing these three factors, are the underlying challenges that threaten the national security. Having this assumption, this study was an attempt to answer the central question that how demographic changes are, in the Islamic Republic of Iran, and what are their impacts on the political dimension of national security? The aim of this study was to identify the most important political challenges resulting from demographic changes in the country. This is an applied research, and the data were collected through the library and field research methods.In this research the mixed method approach (qualitative and quantitative was used to describe and analyze demographic and document data. The statistical population of the study, was Iranian population, specifically the female population aged between 49-15 years in the country.Through the Purposive sampling a sample consisted of 30 members among the security experts were selected. The validity of the study was determined through Expert validity and the reliability of the study was determined to be 0.85 using Cronbach's alpha formula. The collected data through questionnaire, were analyzed using descriptive statistics. The results indicated that; the crisis fertility and renewable generation power with 96.9 percent, the crisis of aging populations and declining young population with 96.6%, with high effectiveness, as the most important challenges of demographic, are threatening the political security of the Islamic Republic of Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • demographic change
  • national security
  • fertility transition
  • political security
1. افتخاری، اصغر (1381)؛ مراحل بنیادین اندیشه در مطالعات امنیت ملی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
2. بوزان، باری (1378)؛ مردم، دولت‌ها و هراس، ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
3. تهامی، مجتبی (1388)؛ ابعاد اجتماعی و فرهنگی امنیت ملی، تهران: نشر آجا.
4. حسینی، حاتم (1393)؛ جمعیت‌شناسی اقتصادی اجتماعی و تنظیم خانواده، همدان: انتشارات دانشگاه بوعلی سینا.
5. حلم سرشت، پریوش (1388)؛ جمعیت و تنظیم خانواده، تهران: چهر.
6. دولت شاهی، بهروز (1393)؛ اهمیت و ضرورت به‌کارگیری نیروهای احتیاط در کشور، تهران: نشر آجا
7. درویشی، فرهاد (1376)؛ تأملی نظری بر امنیت ملی: تهدیدها و رهیافت‌ها، تهران: انتشارات دانشکده فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
8. سرائی، حسن (1370)؛ «گذار جمعیتی دوم ایران با نیم‌نگاهی به ایران»، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، شماره 6.
9. سروستانی (1391)؛ تغییرات جمعیتی و نقش آن در تحولات مختلف جامعه، تهران: انتشارات مؤسسه امام خمینی.
10.عباسی شوازی، محمد جلال (1380)؛ «همگرایی رفتارهای باروری در ایران: میزان روند الگوهای باروری در استان‌های کشور در سال‌های 1375-1351»، نامه علوم اجتماعی، شماره 18.
11.عباسی شوازی، محمدجلال (1384)؛ «تغییرات خانواده و کاهش باروری در ایران»، نامۀ علوم اجتماعی، شمارۀ 25.
12.ماندل، رابرت (1377)؛ چهره متغیر امنیت ملی، ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
13.مشفق، محمود (1391)؛ تحولات جمعیتی، چالش‌های فرارو و لزوم تجدیدنظر در سیاست‌های جمعیتی ایران، تهران: مرکز مطالعات و پژوهش‌های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه.
14.میرزائی، محمد (1387)؛ گزارش کشوری جمعیت و توسعه در ایران طرح مشترک انجمن جمعیت‌شناسی ایران با پروژه صندوق جمعیت در دانشگاه تهران.
15مرکز آمار ایران (1390)؛ سرشماری عمومی نفوس و مسکن.
16.مرکز آمار ایران (1395)؛ سرشماری عمومی نفوس و مسکن.
17.میرزایی، محمد (1380)؛ «نوسانات تحدید موالید در ایران»، فصلنامۀ جمعیت، سازمان ثبت‌احوال کشور، شماره 29 و 30،
18.Bongaarts, John. 1994. “Population policy options in the developing world,” cience 263.
19.Mehryar, Amir H. & S. Ahmad-Nia(2008.), "Below Replacement Fertility in Iran". Paper presented at the International Seminar on Fertility and Public Policies in Low Fertility Countries Organized by the International Union for the Scientific Study of Population.
20.Lesthaeghe, Ron; Second Demographic Transition, U.S, March, population and development review, 2006.
21.-Van de Kaa (1999), Second Demographic Transition: Concepts, Dimensions, New Evidence, http: // www. demogr mpg.de/Paper.