شناسایی تهدیدات بعد اقتصادی امنیت ملی و راهکارهای مقابله با آن ها از منظر پدافند غیرعامل و ارائه الگوی بهینه

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه عالی دفاع ملی

2 دکتری مدیریت آموزشی و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی

3 دکتری مدیریت راهبردی و عضو هیئت علمی دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

این پژوهش با هدف شناسایی تهدیدات بُعد اقتصادی امنیت ملی و راهکارهای مقابله با آن‌ها از منظر پدافند غیرعامل در جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. پژوهش حاضر از نظر اهداف، کاربردی، از نظر داده، آمیختۀ اکتشافی و از نظر نوع مطالعه، الف؛ پیمایش مقطعی و ب؛ مبتنی بر نوع دلفی است. نمونۀ آماری پژوهش در بخش کیفی و با رویکرد نمونه گیری هدفمند، 30 نفر از خبرگان حوزۀ پدافند غیرعامل و امنیت ملی بودند که نظرات آن‌ها به روش دلفی و در سه مرحله جمع‌آوری گردید. در انتهای بخش دلفی تعداد هشت عامل زیربنایی (مؤلفه) و 169 شاخص شناسایی شد. در بخش کمی نیز جامعۀ آماری پژوهش را کارکنان سازمان پدافند غیرعامل، دانشجویان رشتۀ پدافند غیرعامل دانشگاه‌های فارابی و داعا و  همچنین استادان خبره در این حوزه به تعداد 200 نفر تشکیل داده‌اند که با توجه به محدودبودن جامعۀ آماری، حجم نمونه به‌صورت تمام‌شمار درنظر گرفته شد و همۀ اعضای جامعۀ آماری به‌عنوان نمونۀ پژوهش انتخاب شدند. روایی پرسشنامه (ابزار پژوهش) از طریق روایی محتوا و روایی سازه بررسی و مورد تأیید قرار گرفت. برای تعیین میزان پایایی نیز از آزمون آلفای کرونباخ با ضریب آزمون 9/0 و پایایی ترکیبی استفاده شد. ساختار عاملی شاخص‌های نهایی با استفاده از هر دو شیوۀ تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی و با استفاده از نرم‌افزارهای اس‌پی‌اس‌اس و اسمارت پلاس بررسی گردید. ابتدا برای بررسی اینکه آیا شاخص‌های تهدیدات اقتصادی و  همچنین شاخص‌های پدافند غیرعامل در حوزۀ اقتصادی امنیت ملی در میان نمونۀ آماری پژوهش، ساختار هشت عاملی را تکرار خواهد کرد یا نه تحلیل عاملی اکتشافی با واریماکس روی داده‌ها صورت گرفت. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که می‌توان شاخص‌های شناسایی‌شده را به هفت عامل کاهش داد.  همچنین نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که الگوی نهایی از برازش مطلوب )822/0(GOF= برخوردار است. ازاین‌رو، الگوی نهایی مورد تأیید قرار گرفت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identification of the Threats to the Economic Dimension of National Security and the Ways to Deal with Them in Terms of Passive Defense and Provide an Optimal Model.

نویسندگان [English]

  • mehdi khaje amiri 1
  • abbas khorshidi 2
  • gholamreza jalali farahani 3
چکیده [English]

The purpose of this study was to identify the threats to the economic dimension of national security and strategies to deal with them in terms of passive defense in the Islamic Republic of Iran. The present study is an applied one with exploratory nature, in which a cross sectional procedure using Delphi technique was used. The statistical sample of the research in the qualitative section, using purposeful sampling approach, was 30 experts in the field of passive defense and national security whose views were collected by Delphi technique in three stages. At the end of the Delphi section, eight factors and 169 indicators were identified. In the quantitative section, the statistical society of the research is composed of passive defense organization personnel, the students of passive defense in in Farabi and Strategic Science universities as well as a number of 200 professors in this field .Due to the limited statistical society, the sample size was considered as a whole and all members of the statistical society were selected as the research sample. Validity of the questionnaire was verified through content validity and construct validity. Moreover, Cronbach's alpha test with a coefficient of 0.9 was used To determine the reliability of the questionnaire. Factor analysis of final indices was investigated using both exploratory and confirmatory factor analysis methods using SPSS and Smart Plus software. First, in order to investigate whether the indicators of economic threats and passive defense indicators in the national economic security domain, among the statistical sample of the research, would repeat the structure of the eight factors, or not, the Varimax as a sub-procedure of exploratory factor analysis was carried out on the data. The results of exploratory factor analysis showed that the identified indicators could be reduced to seven factors. Also, the results of confirmatory factor analysis indicated that the final model had the desired Goodness OF Fit (GOF= 0.882), so the final model was confirmed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Passive Defense
  • Economic Dimension
  • National Security
  • Factor Analysis
  • Model
  1. اسفیدانی، محمدرحیم؛ محسنین، شهریار (1393)؛ الگو‌سازی معادلات ساختاری به کمک نرم‌افزار لیزرل. ناشر: مؤلف.
  2. جلالی فراهانی، غلامرضا (1388)؛ طراحی الگوی آمایش سرزمینی منطقه شمال غرب با اعمال اصول پدافند غیرعامل برای نیاز به توسعه ملی. رساله دکترا دانشگاه عالی دفاع ملی
  3. حبیب پورگتابی، کرم؛ صفری شالی، رضا (1394)؛ راهنمای جامع کاربرد spss در پژوهش ‎های پیمایشی (تحلیل داده‌های کمی)، تهران: نشر لویه و نشر متفکران.
  4. حسنی، جهانبخش (1385). راهبرد و روش‌های اعمال پدافند غیرعامل در نیروهای مسلح. رساله دکترا دانشگاه عالی دفاع ملی.
  5. حسین‌خانی، الهام (1392)؛ سیاست‌گذاری راهبرد دفاعی: مطالعه موردی پدافند غیرعامل. فصلنامه تخصصی علوم سیاسی. سال نهم. شماره 23: 223-245.
  6. حسین زاده، اسماعیل (1389)؛ اقتصاد سیاسی نظامی‌گری آمریکا، نشر نی.
  7. داوری، علی؛ رضازاده، آرش (1395)؛ الگوسازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS. تهران: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی.
  8. رویمر، جان ای (1945)؛ ب‍رابری ف‍رص‍ت. ترجمه: محمد خضری. تهران: پ‍ژوه‍ش‍کدۀ م‍طال‍ع‍ات راه‍ب‍ردی.
  9. سازمان پدافند غیرعامل کشور (1392)؛ سند راهبردی پدافند غیرعامل کشور 96-1392. سازمان پدافند غیرعامل کشور.

10. ساوه‌درودی، مصطفی (1388)؛ امنیت ملی: فرصت‌ها و تهدیدات. فصلنامه جامعه اطلاعاتی. شماره 3: 129-155.

11. ساوه‌درودی، مصطفی (1389)؛ ابعاد اساسی امنیت. فصلنامه علمی ترویجی امنیت پژوهی. شماره 30. ص 63-89.

12. شامحمدی، محمد (1395)؛ رهنامۀ پدافند غیرعامل جمهوری اسلامی ایران در برابر تهدیدات ناهمگون. رساله مقطع دکتری دانشگاه عالی دفاع ملی

13. شکری پور، سعید؛ عزیزی، علی (1393)؛ ارائه راهبردهای اولویت بندی شده پدافند غیرعامل در حوزۀ امنیت عمومی. فصلنامه ناجا.

14. شهلائی، ناصر؛ مهرنیا، احمد؛ ولیوندزمانی، حسین (1388)؛ نظریه‌های راهبردی. تهران: انتشارات دافوس.

15. عندلیب، جمشید (1394)؛ طراحی الگوی راهبردی امنیت ملی جامعه اطلاعاتی در راستای دفاع همه جانبه؛ با تأکید بر سند چشم‌انداز 1404 ج.ا.ا. فصلنامه اطلاعاتی حفاظتی جامعه اطلاعاتی. سال ششم(21).

16. قیصری، نورالله (1391)؛ راهبردهای امنیت پایدار بین‌المللی، منطقه‌ای و داخلی امنیت ملی نظام جمهوری اسلامی ایران . مجموعه مقالات همایش سراسری امنیت پایدار. دانشگاه امام حسین (ع).

17. کلانتری، محبوبه (1387)؛ دفاع غیرعامل. تهران: مرکز گسترش سینمای مستند و بصری؛ معاونت امور سینمایی و سمعی و بصری؛ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

18. گروسی، امیر (1391)؛ الگوی مدیریت راهبردی پدافند غیرعامل. پایان‌نامه مقطع دکتری رشته مدیریت دولتی گرایش منابع انسانی. دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده مدیریت و حسابداری..

19. لغت نامه دهخدا ـ ج 33 (ع ـ عتک). (1341). تهران: دانشگاه تهران.

20. مرادیان، محسن (1394)؛ مبانی نظری امنیت. تهران: انتشارات دانشکده علوم و فنون فارابی.

21. موحدی‌نیا، جعفر (1390)؛ اصول و مبانی دفاع غیرعامل. تهران: مرکز تألیف کتاب‌های درسی معاونت تربیت، آموزش و فرهنگ پاسداری سپاه.

نیازی تبار، حسن (1384)؛ آسیب‌شناسی پدافند غیرعامل در نزاجا در برابر اقدامات NBC. رساله دکترا دانشگاه عالی دفاع ملی.