بن‌مایه‌های امنیت سیاسی در آثار سعدی

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسنده

دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم و فنون فارابی

چکیده

امروزه امنیت سیاسی پایدار، به سبب جایگاه عظیم آن در نظام حکمرانی، نخستین و بزرگ‌ترین خواسته جوامع انسانی در کنار آسایش و رفاه پایدار است؛ ازآنجاکه ادبیات هر کشوری آیینه تمام نمای اوضاع سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و ... آن سرزمین در دوره‌های گوناگون تاریخی است، می‌تواند گنجینه‌ای ارزشمند برای پژوهش در موضوعات یادشده است. یکـی از راهکارهای تولید نظریه‌هـای بومـی، توجـه بـه گنجینه‌های تاریخیِ فکـری در طـول تاریخ یک کشـور اسـت. آثار سعدی، گنجینه‌ای ارزشمند از تجارب او در حوزه مسائل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و ... هستند که امروزه می‌تواند در شناخت مسائل و تولید دانش بومی امنیت سیاسی ایران بسیار مؤثر باشند؛ ازاین‌روی، این پژوهشِ میان‌رشته‌ای، با این پرسش آغاز می‌شود که «بن‌مایه‌های امنیت سیاسی در آثار سعدی چگونه مطرح‌شده است». با توجه به یافته‌های پژوهش، موضوعاتی مانند «موقتی‌بودن قدرت‌های سیاسی، حفظ مردم به‌عنوان تنها سرمایه نظام سیاسی، رسیدگی به شکایات مردم، خردمندی حاکمان، مشورت با خردمندان، داشتن نظام دادگستری نیرومند، انتخاب کارگزاران متخصص، درستکار و خداترس، شایسته‌سالاری، اشراف بر کارگزاران نظام حکمرانی، توسل به جنگ و حمایت از نیروهای مسلح» بن‌مایه‌های امنیت سیاسی در آثار سعدی را شکل می‌دهند. این پژوهش از نوع پژوهش‎های بنیادین نظری و کاربردی است که به روش توصیفی-تحلیلی صورت پذیرفته و یافته‎های آن با شیوه «تجزیه‌وتحلیل کیفی» و با روش «استدلال استقرایی» تحلیل‌شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Political Security Foundations in Saadi's Works

نویسنده [English]

  • Manuchehr Danashpajuhan
Associate Professor of Persian Language and Literature
چکیده [English]

In contemporary times, sustainable political security, due to its significant role in governance systems, stands as the foremost and greatest demand of human societies alongside enduring comfort and welfare. Since the literature of any country mirrors the political, social, cultural, and other conditions of that land across various historical periods, it can serve as a valuable repository for research on these subjects. One of the strategies for developing indigenous theories is to pay attention to the historical intellectual treasures throughout a country's history. Saadi's works, a valuable repository of his experiences in political, social, cultural, and other matters, can be highly effective today in understanding issues and generating indigenous knowledge of Iran's political security. Therefore, this interdisciplinary research begins with the question, "How are the foundations of political security presented in Saadi's works?" According to the research findings, topics such as "the temporality of political powers, preserving the people as the sole asset of the political system, addressing public grievances, the wisdom of rulers, consulting with the wise, having a strong judiciary system, selecting specialized, honest, and God-fearing officials, meritocracy, overseeing the officials of the governance system, resorting to war, and supporting the armed forces" constitute the foundations of political security in Saadi's works. This research is a fundamental theoretical and applied study conducted using a descriptive-analytical method, and its findings have been analyzed through "qualitative analysis" and "inductive reasoning."

کلیدواژه‌ها [English]

  • Security
  • Political Security
  • Saadi's Works
  • Interdisciplinary Studies
  • اخوان کاظمی، بهرام (1385)؛ امنیت در نظام سیاسی اسلام، تهران: انتشارات کانون اندیشه جوان.
  • افتخاری، اصغر (1400)؛ نظریه‌های امنیت ملی، تهران: انتشارات دانشکده علوم و فنون فارابی.
  • الهامی، امیرحسین، حافظ‌نیا، محمدرضا و فرجی راد، عبدالرضا (1396)؛ تبیین نظری رابطه ساخت امنیت سیاسی با توسعه اقتصادی، فصلنامه امنیت ملی، سال هفتم، شماره بیست‌وسوم صص: 138-121.
  • انصاری لاری، محمدابراهیم (1381)؛ سعدی و حکومت (سعدی‌شناسی دفتر پنجم) به کوشش کوروش کمال سروستانی، شیراز: مرکز سعدی‌شناسی.
  • باقری، بهادر (۱۳۹۴)؛ سعدی و دنیای امروز، نشریه سعدی‌شناسی: تهران، شماره 22: 149- 182.
  • برزگر، ابراهیم (1387)؛ تاریخچه، چیستی و پیدایی علوم میان‌رشته‌ای. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، دوره اول. شماره 1، صص: 56-37
  • بشیری، علی‌اصغر (1394)؛ اشاراتی درباره علم سیاست در آثار سعدی، نشریه سرآمد، شماره 13، صص: 118-116.
  • بوزان، باری (1378)؛ مردم دولت‌ها و هراس، ترجمه علیرضا طیب، تهران، انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • بهار، محمدتقی (1380)؛ دیوان اشعار، تهران: انتشارات توس.
  • بیانی، شیرین (1388)؛ سعدی شیرازی، دانشنامه زبان و ادب فارسی، تهران، انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
  • حاج‌زاده، هادی؛ کرمی، حامد و یغمایی، حمیدرضا (1395)؛ جایگاه امنیت نظام سیاسی در فقه امامیه با تأکید بر مرجع امنیت، فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی، ۱۳۹۵، ۲ (۳)، صص: ۱۴۲-۱۲۳.
  • خورشیدی، محمد و حقیقت، سید صادق (1397)؛ سعدی و سنّت‌های فکری سازنده عرف سیاسی، مجله علمی پژوهشیپژوهشنامه علوم سیاسی، ش 21، صص:72-37.
  • دانش‌پژوهان منوچهر و اخگری محمد (1401)؛ آموزه‌های امنیت اقتصادی در اندیشه سعدی (مطالعه موردی: گلستان، بوستان و نصیحه‌الملوک)، فصلنامه امنیت‌پژوهی، سال بیست‌ویکم، شماره 78: تهران، دانشکده علوم و فنون فارابی، صص: 100-79.
  • دانش‌پژوهان منوچهر و سلیمانی، صدیقه (1400)؛ مرجع امنیت در شاهنامه فردوسی، فصلنامه امنیت‌پژوهی، سال بیستم، شماره 75: تهران، دانشکده علوم و فنون فارابی، صص: 22-5.
  • رحمت‌اللهی، حسین؛ لک‌زایی، نجف؛ ارسطا، محمدجواد و حاج زاده هادی (1394)؛ امنیت سیاسی افراد و مرجع آن در فقه امامیه، فصلنامه حقوق اسلامی، سال دوازدهم، شماره 44: تهران، صص: 152-113.
  • روشندل، جلیل (1384)؛ امنیت ملی و نظام بین‌الملل، تهران: سمت.
  • رهبر، عباسعلی و سوری، فرزاد (1395)؛ دولت و مدل امنیت سیاسی مطلوب در جامعه دینی، فصلنامه دولت‌پژوهی، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، سال دوم، شماره 5، صص: 133-101.
  • زرین‌کوب، عبدالحسین (1383)؛ حدیث خوش سعدی، چاپ سوم، تهران: انتشارات سخن.
  • سعدی، مصلح بن عبدالله (1394)؛ کلیات سعدی، تهران: انتشارات امیرکبیر.
  • شاه‌محمدی، محمدرضا (۱۳۹۶)؛ اعتدال‌گرایی در بوستان سعدی، روزنامه اطلاعات: تهران.
    • فخر اسلام، بتول (1383)؛ همانندهای سیاسی شاهنامه فردوسی و بوستان سعدی، فصلنامه ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد، واحد مشهد، ش، 47-41.
  • قراگوزلو، محمد (1383)؛ جنگ و صلح از مزغل سعدی (سعدی‌شناسی دفتر هفتم) به کوشش کوروش کمال سروستانی، شیراز: مرکز سعدی‌شناسی.
  • کتابی، احمد (1395)؛ جلوه‌های مدارا در آثار سخنوران بزرگ فارسی، فردوسی، مولوی، سعدی و حافظ، چاپ دوم، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  • کتابی، احمد (1396)؛ سعدی و مسائل اجتماعی، تهران: انتشارات اطلاعات.
  • مرادیان، محسن (1400)؛ مبانی نظری امنیت، تهران: انتشارات دانشکده علوم و فنون فارابی.
  • معین، محمد (1398)؛ فرهنگ معین، تهران: انتشارات امیرکبیر.
  • موحد، ضیاء (1388)؛ آثار سعدی شیرازی، دانشنامه زبان و ادب فارسی، تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
  • مؤذنی، علی‌محمد؛ جوادی ارجمند، محمدجواد و کوشکی، پروین (1400)؛ بررسی صلح جهانی در اندیشه سعدی و خواجه‌نصیرالدین طوسی، نشریه پدافند غیرعامل و امنیت، شماره پیاپی 37: تهران، دانشکده علوم و فنون فارابی، صص: 30-5.
  • نوروزی، محمد تقی (1385)؛ فرهنگ دفاعی-امنیتی، تهران: انتشارات سنا.