تبیین نیم‌رخ شخصیتی کارکنان عملیاتی یک سازمان امنیتی

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 مدیریت حفاظت‌اطلاعات دانشگاه علوم و فنون فارابی

2 دکتری روان‌شناسی عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی قم

3 کارشناسی ارشد علوم سیاسی (گرایش امنیت ملی) دانشگاه علوم و فنون فارابی

10.22034/amn.2024.370

چکیده

تناسب بین شخصیت و شغل از موضوعات حائز اهمیت در ادبیات مدیریت نیروی انسانی است. این مهم در سازمان‌های اطلاعاتی و امنیتی؛ به‌ویژه در بخش‌های عملیاتی با توجه‌ به ماهیت مأموریت و حساسیت‌های روانی مرتبط با آن، از اهمیت مضاعفی برخوردار است. با وجود حساسیت مشاغل امنیتی؛ فرایند گزینش و انتصاب نیروهای انسانی در سازمان‌های امنیتی، اغلب مبتنی بر شاخص‌هایی همچون سابقه خدمت، مهارت‌های عملیاتی و تجربه اجرایی است؛ درحالی‌که تناسب روان‌شناختی افراد با الزامات شغلی نادیده گرفته می‌شود. این غفلت می‌تواند منجر به ضعف عملکردی، بروز تعارضات سازمانی، افزایش خطا در مأموریت‌ها و فرسودگی روانی کارکنان گردد. هدف پژوهش حاضر تبیین نیم‌رخ شخصیتی کارکنان عملیاتی یک سازمان امنیتی و بررسی تأثیر ویژگی‌های شخصیتی بر عملکرد شغلی آنان است. در این مطالعه، از پرسش‌نامه پنج عاملی شخصیت نئو (NEO-FFI) برای سنجش پنج عامل اصلی شخصیت (روان‌رنجوری، برون‌گرایی، گشودگی به تجربه، توافق‌پذیری و وظیفه‌شناسی) استفاده شد. جامعه آماری پژوهش شامل کارکنان عملیاتی یک سازمان امنیتی به تعداد 136 نفر و به‌صورت تمام‌شمار بوده است. داده‌ها با بهره‌گیری از روش‌های آماری توصیفی و تحلیل عاملی اکتشافی (EFA) مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان‌داد که بیشترین درصد افراد در عامل روان‌رنجوری دارای ویژگی‌های میانگین به بالا بوده، همچنین عمده این کارکنان دارای شخصیتی محافظه‌کار و گریزان از کار گروهی بوده‌اند و این ویژگی‌ها ارتباط مستقیم با کیفیت عملکرد شغلی آنان دارند. این یافته‌ها بیانگر آن است که در طراحی سازوکارهای گزینش، آموزش و ارزیابی نیروهای امنیتی، توجه به ساختار روان‌شناختی افراد می‌تواند بهبود عملکرد شغلی و پایداری امنیت سازمانی را در پی داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Elucidation of the Personality Profile of Operational Personnel in a Security Organization

نویسندگان [English]

  • Mohsen Nikoubian 1
  • Saber Bakhtiari 2
  • Reza Shabanpour 3
1 مدیریت حفاظت‌اطلاعات دانشگاه علوم و فنون فارابی
2 دکتری روان‌شناسی عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی قم
3 کارشناسی ارشد علوم سیاسی (گرایش امنیت ملی) دانشگاه علوم و فنون فارابی
چکیده [English]

Abstract
The alignment between personality and job role is a critical topic in human resource management literature. This issue holds particular significance in intelligence and security organizations, especially in operational sectors, due to the nature of their missions and the associated psychological sensitivities. Despite the critical nature of security roles, the selection and appointment processes in security organizations are often based on criteria such as service history, operational skills, and practical experience, while the psychological fit of individuals with job requirements is overlooked. This oversight can lead to diminished performance, organizational conflicts, increased errors in missions, and psychological burnout among personnel. The present study aims to elucidate the personality profile of operational personnel in a security organization and examine the impact of personality traits on their job performance. The study utilized the NEO Five-Factor Inventory (NEO-FFI) to assess the five major personality factors neuroticism, extraversion, openness to experience, agreeableness, and conscientiousness. The statistical population consisted of 136 operational personnel from a security organization, sampled comprehensively. Data were analyzed using descriptive statistics and exploratory factor analysis (EFA). The results indicated that the majority of individuals exhibited above-average levels of neuroticism and predominantly displayed conservative personalities with a tendency to avoid teamwork. These traits were found to have a direct correlation with the quality of their job performance. These findings suggest that incorporating psychological frameworks into the design of selection, training, and evaluation mechanisms for security personnel can enhance job performance and contribute to organizational security stability. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Personality Profile
  • Security Organization
  • NEO Five-Factor Personality Theory
  • Factor Analysis
  • Human Resource Selection

مراجع

  1. حیدری شیبکوه، هاجر (1397)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد «مقایسه نیم‌رخ شخصیتی و ابعاد هویت در معتادان و افراد عادی شهر منوجان»، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بندرعباس.
  2. خلیلی، رقیه و همکاران (1399)، «بررسی تطبیقی رویه‌های شاخص برون‌گرایی شخصیت از منظر روان‌شناسی و متون اسلامی»، مجله پژوهش در دین و سلامت، دوره 6، شماره 3، پاییز 1399.
  3. زیباکردار، معصومه (1392)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد «بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی پرسش‌نامه دل‌بستگی بزرگ‌سالان کولینز و رید و رابطه آن با پنج عامل شخصیتی NEO-FFI-R»، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
  4. صفاری نیا، مجید (1397)، نظریه‌های شخصیت (کارشناسی ارشد روان‌شناسی)، تهران: پیام نور.
  5. شاپوری، مریم حسینی آباد (1387)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد «مقایسه ویژگی‌های شخصیتی و میزان استرس بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروز (S) و عادی»، دانشگاه الزهرا (س).
  6. شولتز، دوان و شولتز، سیدنی (1386)، نظریه‌های شخصیت، ترجمه یحیی سیدمحمدی، تهران: نشر نی.
  7. عبدالهی، م، و حجابی، ن (۱۳۹۹). تحلیل ویژگی‌های شخصیتی و تطابق روان‌شناختی کارکنان اطلاعات‌، فصلنامه علوم امنیتی ایران، ۱۰ (2)، ۶۵–۸۳.
  8. گرجی، ع، و ناصری، ح (۱۳۹۶). بررسی پایایی و روایی پرسش‌نامه پنج عاملی شخصیت نئو (NEO-FFI) در بین کارکنان نظامی. فصلنامه روان‌شناسی نظامی، ۸ (۳۰)، ۱۱۵–۱۳۴.
  9. رابینز، اس. پی (۲۰۱۸). رفتار سازمانی (ترجمه علی پارساییان و سید محمد اعرابی). تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی. (چاپ جدید).
  10. Carducci,B. J. (1998). "The psychology of personality " (4th ed). Washigton: Brooks cole.
  11. Gillespie, N, A., & Martin, N, G. (۲۰۰۶). ”Neuroticism as a Genetic Marker for Mood and Anxiety”. In T. Canli (Ed), Biology of Personality and Individual Differences. New York: The Guilford Press.
  12. Lahti, J., Räikkönen, K., Heinonen, K., Pesonen, A.-K., Kajantie, E., Forsén, T., et al. (۲۰۰۸).”Body size at birth and socio-economic status in childhood: Implications for Cloninger's psychobiological model of temperament at age ۶۰”. Psychiatry Research, ۷۳, ۳۴۴۷.
  13. Mattews, G., Deary, I. J., & Whiteman, M. C. (۲۰۰۳). ”Personality Traits”. New York: Cambridge University Press.
  14. McCrae, R. R., & John, O. P. (۱۹۹۲). ”An introduction to the five factor model and is applications”. Special Issue: the five- factor model issues and applications. Journal of personality, ۶۰, ۱۷۵-۲۱۵.
  15. McCrae, R. R., & Costa Jr, P. T. (1986). Personality, coping, and coping effectiveness in an adult sample. Journal of personality, 54(2), 385-404.‌
  16. McElroy T, Dowd K. (۲۰۰۷)”. Susceptibility to anchoring effect: How openness-toexperience infiuence responses to anchoring cues”. Journal of Judjment and Decision Making; ۲ , ۴۸-۵۳.
  17. McCrae RR & Costa PT(۲۰۰۴). A contemplated revision of NEO Five-Factor Inventory, Personality and Individual Differences, ۳۶, ۵۸۷-۵۹۶.
  18. Terracciano, A., McCrae, R. R., Brant, L. J., & Costa, J. P. T. (۲۰۰۵).”Hierarchical Linear Modeling Analyses of the NEO-PI-R Scales in the Baltimore Longitudinal Study of Aging”. Psychology and Aging, ۲۰ (۳) , ۴۹۳-۵۰۶.
  19. Tiliopoulos N, Pallier G & Coxon A (2010) "A circle of traits: A perceptual mapping of the NEO-PI-R" Personality and Individual Differences, 48 (1) , 34 – 39
  20. McCrae, R. R., & Costa, P. T. (2019). Personality in adulthood: A five-factor theory perspective (3rd ed.). Guilford Publications.
  21. Soto, C. J., & Jackson, J. J. (2021). Five-factor model of personality traits. Annual Review of Psychology, 72, 189-213. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-060120-115331
  22. Judge, T. A., & Zapata, C. P. (2019). The Five-Factor Model of Personality and Job Performance: A Meta-Analysis. Journal of Applied Psychology, 104(9), 1207-1234. https://doi.org/10.1037/apl0000415
  23. Roberts, B. W., Luo, J., Briley, D. A., Chow, P. I., Su, R., & Hill, P. L. (2020). A systematic review of personality trait change through intervention. Psychological Bulletin, 146(4), 305-342. https://doi.org/10.1037/bul0000221
  24. Allen, T. A., Rueter, A. R., Abram, S. V., & DeYoung, C. G. (2022). Personality and neural systems: Insights from the neuroscience of personality traits. Personality Neuroscience, 5, e6. https://doi.org/10.1017/pen.2022.6
  25. Mõttus, R., & Rozgonjuk, D. (2021). Personality traits and technology use: A meta-analysis. Journal of Research in Personality, 93, 104122. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2021.104122
  26. Bleidorn, W., Hopwood, C. J., & Lucas, R. E. (2023). Personality traits and occupational performance: A longitudinal meta-analysis. Journal of Personality and Social Psychology, 125(2), 234–251
  27. Wang, M. (2025). Personality profile analysis, personality-intelligence profile analysis, and the intergenerational transmission of both: Insights from Chinese evidence. Acta Psychologica, 255, 104957
  28. Akun, V., Raghavan, M., Ajanovic, E., Çizel, R., & Wiernik, B. M. (2024). Personality and job performance in Türkiye: Psychometric meta-analysis of Turkish studies. Journal of Work and Organizational Psychology, 40(1), 1–18.
  29. Naga, J. F., Catindig-Tinam-isan, M. A. C., Maluya, M. M., Laroda, E. T., & Sebastian, E. C. (2024). Exploring the influence of personality traits on students’ information security risk-taking behaviors: A BFI assessment. Procedia Computer Science, 234, 527–536.
  30. Hashemi Motlagh, S. M., Rezvani, M. H., & Khounsiavash, M. (2025). AI methods for personality traits recognition: A systematic review. Neurocomputing, 640, 130301
فصلنامه امنیت پژوهی
دوره 23، شماره 86
تیر 1403
صفحه 83-110

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار