الگوی مطلوب تدوین سیاست در شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسنده

استادیار سیاست‌گذاری عمومی، گروه مدیریت، دانشکده علوم و فنون فارابی

10.22034/amn.2024.375

چکیده

هدف از انجام این پژوهش، شناسایی الگوی مطلوب تدوین سیاست‌های امنیتی در شورای عالی امنیت ملی است؛ ازاین‌رو، پژوهش در سه مرحله انجام شد. در گام نخست، آسیب‌های وضع موجود تدوین سیاست‌ها مورد واکاوی قرار گرفت. در مرحله دوم وضعیت موجود تدوین سیاست در شورا موردبررسی قرار گرفت و در مرحله آخر مؤلفه‌های الگوی مطلوب احصاء گردید. پژوهش از نظر هدف کاربردی و توسعه‌ای و از حیث روش زمینه‌ای- موردی است. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبه عمیق با 18 نفر از کارشناسان امنیت ملی و پرسش‌نامه محقق‌ساخته است. جامعه آماری نیز 30 نفر از کارشناسان شورا بود.
یافته‌ها حاکی از آن است که 14 آسیب بر اساس الگوی سه‌شاخگی در تدوین سیاست‌ها وجود دارد. آسیب‌های «تغییر گفتمان شورا با تغییر دولت»، «شکل‌گیری تدوین سیاست بر اساس تقاضا» و «عدم تفکیک بین مراحل مسئله‌یابی تا تدوین» بیش‌ترین فراوانی را به ترتیب در بین آسیب‌های زمینه‌ای، ساختاری و فرایندی دارند. وضع موجود تدوین سیاست‌ها مشتمل بر 11 گزاره دارای اختلاف است که مؤلفه «تقویت نقش شورا در تدوین سیاست و ارائه مشورت به رهبری نظام درنتیجه سیاست‌گذاری امنیت ملی» بالاترین اولویت را دارد و در آخر، الگوی مطلوب نیز مشتمل بر 16 مؤلفه در 6 بعد (فرایندی، محتوایی، اجرایی، ارزیابی، انطباق‌پذیری بین‌المللی و تاب‌آوری نهادی) است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Social-Cultural Threats of the United States Against the Islamic Republic of Iran Based on the Statements of the Supreme Leader

نویسنده [English]

  • Abdoreza Bagheri
استادیار سیاست‌گذاری عمومی، گروه مدیریت، دانشکده علوم و فنون فارابی
چکیده [English]

Among the threats to political systems with the potential to challenge a country’s national security in the medium and long term are social-cultural threats. Neglecting such threats can have profound, unexpected, and destructive impacts on social and even national security. This is particularly significant given that adversaries of the Islamic Republic, led by the United States, have increasingly shifted toward soft social-cultural threats following their failures in hard warfare. The importance of this issue has prompted the researchers to identify these threats based on the statements and guidance of His Eminence Ayatollah Khamenei. The study seeks to answer the question: What are the social-cultural threats posed by the United States against the Islamic Republic of Iran, as derived from the Supreme Leader’s statements? 
To address this question, a descriptive-analytical method and content analysis technique were employed. The research population consisted of all statements by the Supreme Leader from 1368 (1989) to the present, with data categorized using the analytical units of “sentence” and “paragraph” to identify the Leader’s orientations, emphases, and analyses regarding U.S. social-cultural threats against Iran. The research validity was confirmed by expert scholars, and its reliability was established using Holsti’s formula (0.956). 
The findings identify the components of U.S. social-cultural threats as follows: influencing beliefs and values, soft warfare, and undermining social cohesion. The indicators of these components include Islamophobia, fostering religious and sectarian discord, countering beliefs and values, promoting behaviors and products contrary to beliefs, intellectual subversion, cultural invasion, cultural infiltration, propaganda, influence operations, divisiveness, ethnic and racial extremism, and related actions. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social-Cultural Threats
  • United States
  • Islamic Republic of Iran
  • Supreme Leader’s Statements
  • Content Analysis
اصلانی، فیروز. فردکار دل، محمود (1391)، «امنیت جمهوری اسلامی و نهادهای سیاست‌گذار»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، شماره 42، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، صص 40- 21.
باقری، عبدالرضا (1399)، «آسیب‌شناسی فرایند سیاست‌گذاری در شورای عالی امنیت ملی»؛ ارائه الگوی بهینه، رساله دکتری علوم سیاسی به راهنمایی حمید پیشگاه هادیان، تهران: دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی.
باقری، عبدالرضا. پیشگاه هادیان، حمید (1398)، «الگوی مطلوب مسئله‌یابی در فرایند سیاست‌گذاری شورای عالی امنیت ملی ج.ا.ایران»، فصلنامه پژوهش‌های حفاظتی- امنیتی، شماره 30، صص 114- 67.
خوندابی، جعفر (1403)، «الزامات ارزیابی سیاست‌های امنیتی ساحفاها»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، به راهنمایی عبدالرضا باقری، تهران: دانشکده علوم و فنون فارابی.
رحیمی، حمید (1399)، «مطالعه تطبیقی الگوهای آسیب‌شناسی سازمانی»، راهبردی برای سازمان‌های ایرانی، فصلنامه ایرانی آموزش‌وپرورش تطبیقی، شماره 11، صص 928- 907.
رحیمی، زینب (1395)، «وظایف و اختیارات شورای عالی امنیت ملی در پرتو اصل حاکمیت قانون»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد به راهنمایی رضا زارعی، مرودشت: دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی.
رضوی‌نژاد، سیدامین. رزاقی، جواد (1397)، «الگوی مطلوب اجرا و ارزیابی در سیاست‌گذاری امنیت داخلی ج.ا.ا» فصلنامه خط‌مشی‌گذاری عمومی در مدیریت، شماره 29، صص 118- 101.
روحانی، حسن (1391)، «امنیت ملی و دیپلماسی هسته‌ای»، چاپ چهارم، تهران: انتشارات مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.
ره‌پیک، سیامک (1387)، «تهدیدات قدرت ملی، شاخص‌ها و ابعاد»، تهران: انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.
سالارکیا، غلامرضا (1397)، «رابطه اطلاعات و سیاست‌گذار؛ واکاوی زمینه‌های بروز تنش»، فصلنامه امنیت‌پژوهی، شماره 62، صص 98- 69.
طاهریان، بهمن (1390)، «الگوی سیاست‌گذاری امنیت داخلی در ناامن‌سازی‌های غیرخشونت‌آمیز»، فصلنامه امنیت ملی، شماره 3، صص 136- 97.
عبدالزهرا عثمان، یاسر (1390)، «آسیب‌شناسی سیاست‌گذاری امنیت ملی عراق از سال 1968 تا 2011 (با تأکید بر مسئله قومی-مذهبی)»، رساله دکتری علوم سیاسی به راهنمایی عباس مصلی‌نژاد، تهران: دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
عبدالهی ضیاءالدینی، مهدی. ریحانی، علیرضا (1402)، «الگوی کارکردی شعام در حکمرانی امنیت ملی: اولویت نقش هدایتی و محدودیت مداخله اجرایی»، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 99، صص 65- 37.
غرایاق زندی، داوود (1395)، «درآمدی بر سیاست‌گذاری امنیت ملی»، چاپ دوم، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
کمیسیون سیاسی، دفاعی و امنیتی (1394)، «الگوی تدوین سیاست‌های دفاعی و امنیتی؛ چارچوب پیشنهادی سیاست‌های کلی برنامه ششم»، فصلنامه سیاست کلان؛ ویژه‌برنامه ششم، شماره 16، صص 212- 199.
مقدسی، مهدی. اکبری، احسان (1396)، جایگاه حقوقی مصوبات شورای عالی امنیت ملی در نظام حقوق اساسی ایران، فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، شماره 4، صص 893-873.
Allock, Bob. (2002). National Security law in common law Framework, Basic law Institute, “Dialogue on Article 23” seminar organized by The Basic Law Institute on Monday, 23 December.
McConnell A. (2010). Understanding Policy Success: Rethinking Public Policy. Basingstoke: Palgrave Macmillan.