سناریوهای محتمل جمهوری اسلامی ایران در دوران ریاست جمهوری ترامپ در افق 1408

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه علوم و فنون فارابی، تهران، ایران

10.22034/amn.2026.400

چکیده

روابط جمهوری اسلامی ایران و ایالات‌متحده آمریکا طی دهه‌های گذشته همواره یکی از پیچیده‌ترین و چالش‌برانگیزترین محورهای سیاست بین‌المللی؛ به‌ویژه پس از بروز جنگ 12 روزه برای ج.ا.ا بوده است؛ ازاین‌رو نیاز است راهبردپردازان ج.ا.ا با سناریوهای احتمالی واقف باشند. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث ماهیت و روش، توصیفی اکتشافی است که بر پایه روش سناریونویسی با رویکرد کمی انجام شده است. جامعه خبرگان پژوهش 10 نفر از اساتید دانشگاه‌های نیروهای مسلح، فرماندهان و مدیران در مشاغل راهبردی جزء دو گروه کارشناسی (سناریونویسی) و راهبری است. شیوه‌های گردآوری اطلاعات و روش تجزیه‌وتحلیل، بررسی کتابخانه‌ای علمی و تخصصی و بهره‌گیری از روش مصاحبه با خبرگان بوده است. سناریوهای محتمل تدوین‌شده از بین چندین سناریو با عناوین «بازگشت به وضعیت پیش از جنگ 12 روزه با تغییرات محدود» (خوش‌بینانه). «تشدید تنش‌ها و افزایش فشارها» (بدبینانه). «حمله مجدد به زیرساخت‌های حیاتی و حساس کشور و جنگ» (فاجعه‌آمیز) و «بازگشت مجدد به مذاکره و بهبود روابط» (معجزه‌آسا) ترسیم شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد سناریوی (بازگشت مجدد به مذاکره و بهبود روابط) در اولویت اول، سناریوی (بازگشت به وضعیت پیش از جنگ 12 روزه با تغییرات محدود) اولویت دوم، سناریوی (تشدید تنش‌ها و افزایش فشارها) اولویت سوم و سناریوی (حمله مجدد به زیرساخت‌های حیاتی و حساس کشور و جنگ) در اولویت چهارم میزان اثرگذاری، نفوذ و مداخله راهبردپردازان ج.ا.ایران قرار دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Probable Scenarios for the Islamic Republic of Iran during Trump’s Presidency in the Horizon of 2029

نویسندگان [English]

  • َAli Sattarikhah 1
  • MohammadReza Mokhtaripour 2
1 عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، تهران، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه علوم و فنون فارابی، تهران، ایران
چکیده [English]

Relations between the Islamic Republic of Iran and the United States have remained among the most complex and challenging axes of international politics over past decades, particularly after the 12-Day War for Iran. Therefore, it is essential for Iranian strategists to be aware of potential scenarios. This research is applied in purpose, exploratory-descriptive in nature, and conducted using scenario-writing methodology with a quantitative approach. The expert population included 10 individuals—university professors from the Armed Forces, commanders, and managers in strategic positions—organized into two teams: scenario-writing and strategic guidance. Data collection and analysis were conducted through reviewing specialized scientific literature and interviews with experts.
The probable scenarios were developed and categorized as follows:
Return to the Pre-12-Day War Status with Limited Changes (Optimistic)
Intensification of Tensions and Increased Pressures (Pessimistic)
Renewed Attack on Critical National Infrastructure and War (Catastrophic)
Return to Negotiations and Improvement of Relations (Miraculous)
The results indicate that the “Return to Negotiations and Improvement of Relations” scenario ranks first in priority, followed by “Return to the Pre-12-Day War Status with Limited Changes” as second, “Intensification of Tensions and Increased Pressures” as third, and “Renewed Attack on Critical National Infrastructure and War” as fourth, reflecting the influence, effectiveness, and intervention of Iranian strategists.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Futures Studies
  • United States
  • Trump
  • Islamic Republic of Iran
  • Probable Scenarios
  • ستاری‌خواه علی. (1393). آینده‌پژوهی و سناریونویسی کاربردی، انتشارات قرارگاه پدافند هوایی خاتم‌الانبیا (ص)، تهران
  • چیت‌سازیان، محمدرضا، شفیعی، نوذر (1396). چشم‌انداز روابط ایران و آمریکا تا سال 2030: سناریوهای ممکن، فصلنامه علمی پژوهشی سیاست جهانی، شماره 4، زمستان 1396.
  • طالب، امیر. (1401). آینده‌پژوهی تحریم‌های مرتبط با پرونده هسته‌ای علیه ایران بر اساس سناریونویسی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه تبریز.
  • عابدی، عفیفه. (1403). «سناریوهای دهه آینده ایران، چین و روسیه با عدم قطعیت آمریکا»، دانشکدهٔ علوم انسانی (علوم سیاسی) دانشگاه شاهد.
  • مرادیان، محسن، صادقی گوغری، سعید (1392). آینده‌پژوهی تهدیدات نظامی آمریکا علیه ج.ا.ا، فصلنامه علمی- پژوهشی امنیت‌پژوهی، شماره 43.
  • نصیرزاده، عزیز، فرهادی، علی، خادم دقیق، امیرهوشنگ (1401). سناریوهای راهبردی صحنه‌های جنگ آینده ج.ا.ا در افق 1404، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی ارتش، شماره 1، پاییز 1401
  • زندی زیارانی، محمد. (1403). ژئوپلیتیک خاورمیانه و بازاندیشی راهبرد‌های ایالات‌متحده در دوره دوم ریاست جمهوری دونالد ترامپ، تهران، مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعات راهبردی خاورمیانه.
  • محمودزاده، ابراهیم، کریمی، احمد، قوچانی، محمدمهدی، ملایری، فرهاد، نصری، فرامرز، فصلنامه مطالعات دفاعی راهبردی (طراحی الگوی آینده‌پژوهی نیروی دریایی راهبردی آجا). شماره 69، 1396.
  • موسوی‌فر، سیدحسین، رشیدی، مهناز، اقبالی، کیوان. (1400). امکان‌سنجی اعمال سازوکار ماشه برجام آمریکا از منظر حقوق بین‌الملل، نشریه علمی آفاق امنیت، سال چهاردهم، شماره 51، تابستان 1400.
  • رضایی، صفیه، محمدی خانقاهی، محسن. (1402). الزامات سیاستی مدیریت افکار عمومی در نبرد ترکیبی، فصلنامه محیط‌شناسی راهبردی ج.ا.ایران، سال هفتم، شماره 3، پاییز 1402.
  • ترکی، لیلا، مظاهری، باران. (1401). تأثیرات اقتصادی تحریم‌های مالی بر اقتصاد ایران، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار) سال بیست و دوم، شماره چهارم، زمستان ۱۴۰۱.
  • قیاسوندی، فاطمه، ترکاشوند، جلال. (1396). آمریکا، جنگ‌های نیابتی و امنیت خاورمیانه، فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، سال هفتم، شماره چهارم، زمستان 1396.
  • موحدیان، میلاد. (1397). نقش مردم در مشروعیت حکومت اسلامی، نشریه ره‌آورد سیاسی، بهار و تابستان 1397، شماره 51.
  • محمودی، ابراهیم، حاتمی، مهدی، آزادبخت، فرید. (1399). رویه بعدی معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای، ماهنامه علمی جامعه‌شناسی سیاسی ایران، سال پنجم، شماره 3، خرداد 1401.
  • سند برجام (2015).
  • البرزی دعوتی، هادی، نصراللهی، اکبر، فرهنگی، علی‌اکبر. (1399). سناریوهای محتمل خبر صداوسیما در فضای رسانه‌های نوین، فصلنامه مطالعات رسانه‌های نوین، سال ششم، شماره 21.

منابع برخط:

  • مقام فرماندهی معظم کل قوا (مدظله‌العالی)، مجموعه بیانات، قابل‌دسترسی در

https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=40401

https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?id=34912&nt=2&year=1395&tid=14200

  • وب‌سایت خبر آنلاین

https://www.khabaronline.ir/news/2010961/%D8%B3%D8%B1%D9%84%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B3%D8%B1%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AC%D8%B2-%D8%B0%D9%84%D8%AA-%D9%88-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C