ابعاد امنیتی و راهبردی روابط تجاری ایران و چین در قرن بیست‌ویکم با تأکید بر کاهش اثرات تحریم‌های بین‌المللی

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، گروه علوم سیاسی، واحد اهواز،دانشگاه آزاد اسلامی،اهواز، ایران

2 دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران ،ایران

3 استادیار،گروه علوم سیاسی،واحد اهواز،دانشگاه آزاد اسلامی،اهواز، ایران

10.22034/amn.2026.80.1003

چکیده

تحولات نظام بین‌الملل و تشدید رقابت قدرت‌های بزرگ، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را به‌سوی بازتعریف جهت‌گیری‌های راهبردی سوق داده است. در واکنش به تحریم‌های اقتصادی غرب، سیاست «نگاه به شرق» با تمرکز بر تعمیق روابط با چین تقویت شده است. این پژوهش با هدف تحلیل ابعاد امنیتی و راهبردی روابط تجاری ایران و چین و نقش آن در کاهش آثار تحریم‌ها انجام شده است. روش تحقیق کیفی–تحلیلی با طراحی تلفیقی هم‌زمان است که در آن تحلیل تماتیک اسناد سیاستی با تحلیل کمی روند تجارت دوجانبه در بازه ۲۰۱۰–۲۰۲۳ ادغام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد همکاری‌های انرژی‌محور، سازوکارهای مالی غیردلاری و هم‌سویی ژئوپلیتیکی دو کشور، تاب‌آوری اقتصادی ایران را تقویت کرده است؛ هرچند وابستگی به صادرات خام و محدودیت‌های ساختاری نظام مالی همچنان چالش‌زا است. نتایج حاکی از آن است که تداوم سیاست نگاه به شرق، همراه با اصلاحات ساختاری و دیپلماسی اقتصادی فعال، می‌تواند به تقویت امنیت اقتصادی و استقلال راهبردی ایران بینجامد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Security and Strategic Dimensions of Iran–China Trade Relations in the Twenty-First Century with an Emphasis on Reducing the Impact of International Sanctions

نویسندگان [English]

  • Yosef Mahmoodi 1
  • Hossein Sheikhzade 2
  • Shiva Jalalpour 3
1 PhD student in International Relations, Department of Political Science, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran
2 Associate Professor, Department of Political Science, Kharazmi University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Political Science, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran
چکیده [English]

The developments in the international system in recent decades and the intensification of great power competition have led the foreign policy of the Islamic Republic of Iran to redefine its strategic orientations. In response to Western economic sanctions, the “Look East” policy has been strengthened by focusing on deepening relations with China. The present study aims to analyze the security and strategic dimensions of Iran-China trade relations and explain its role in reducing the effects of sanctions. The qualitative-analytical research method is simultaneous with a mixed design; in this way, thematic analysis of policy documents and scientific sources is integrated with a quantitative analysis of bilateral trade trends in the period 2010-2023. Quantitative data were extracted from international databases and analyzed using a linear-exponential hybrid interpolation model and cross-validation. The findings show that the expansion of energy-based cooperation, the use of non-dollar financial mechanisms, and the geopolitical alignment of Tehran and Beijing have strengthened Iran’s economic resilience against sanctions pressures; However, dependence on crude exports, limited trade diversification, and a weak international payment system remain challenges. The results suggest that the continuation of the Look East policy, if accompanied by structural reforms and active economic diplomacy, can lead to strengthening Iran's economic security and strategic independence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Economic security
  • Iranian foreign policy
  • China
  • international sanctions
  • looking east

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار