تحلیل برخی مؤلفه های اجتماعی اقتصادی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی )مورد مطالعه: سکونتگاه های شهری شهرستان سراوان)

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دکترای جغرافیا و برنام هریزی روستایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران، نویسندۀ مسئول

3 استاد جغرافیای دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یادگار امام خمینی )ره(، تهران

چکیده

گستردگی شهرنشینی و رواج ناامنی های اجتماعی در شهرها از یک سو و اهمیت و حساسیت مقوله امنیت در شهرستان های مرزی از سوی دیگر، موجب گردید تا پژوهش حاضر با هدف تحلیل تأثیر مؤلفه های پایگاه اجتماعی اقتصادی، سرمایة اجتماعی و کیفیت زندگی بر احساس امنیت اجتماعی در مناطق شهری شهرستان سراوان انجام گردد. این پژوهش به لحاظ ماهیت، کاربردی و به لحاظ روش شناسی از نوع توصیفی همبستگی و اطلاعات آن به صورت پیمایشی گردآوری شده است. جامعة آماری پژوهش نیز 19423 خانوار ساکن در نقاط شهری شهرستان سراوان بودند که 209 نفر از آنها از طریق روش نمونه گیری طبقه ای با انتساب متناسب انتخاب گردیدند. روایی صوری پرسشنامه با نظر متخصصان مورد تأیید قرار گرفت و روایی سازه و پایایی ترکیبی ابزار پژوهش نیز، از طریق برآورد مدل اندازه گیری و پس از انجام اصلاحات لازم به دست آمد. فرضیه های پژوهش با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و مدلسازی معادلات ساختاری مورد آزمون قرار گرفت و داده های گردآوری شده با نرم افزارهای SPSSwin22 و AMOS21 تحلیل گردیدند و درنهایت یافته ها نشان داد، سرمایة اجتماعی و کیفیت زندگی به ترتیب بیشترین اثرگذاری را در شکل دهی احساس امنیت اجتماعی در نواحی مورد مطالعه داشته است. نتایج همچنین نشان داد، متغیر پایگاه اجتماعی اقتصادی نیز، تأثیر مستقیم و معنی داری را بر احساس امنیت اجتماعی در نواحی شهری شهرستان سراوان به همراه نداشته است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Analysis of some socioeconomic factors affecting the feeling of social security ( the Case of Saravan city )

نویسندگان [English]

  • mehdi rahmanian kooshki 1
  • yaghoob zarei 2
  • alireza estelaji 3
چکیده [English]

The spread of urbanization and the prevalence of social insecurities in the cities on the one hand, and the importance and sensitivity of the security in the border towns on the other hand, led the researchers to conduct the present study, which aimed to analyze the effects of the components such as; the socio-economic level, social capital, and the quality of life, on the feeling of social security in urban areas of Saravan city.This is an applied research,in which the descriptive- correlational techniques were used, and the data collection procedure was conducted using a survey. The statistical population of the study was 19423 families in urban areas of Saravan, among which a number of 209 of families were selected through proportional sampling method.The face validity of the questionnaire was confirmed using experts’ opinions. The construct validity and the reliability of the research tool were also obtained by measuring the model and making the required adjustments. The research hypotheses were tested using Pearson correlation coefficient and structural equation modeling, in SPSSwin22 and AMOS21 software.Finally, the findings of the study indicated that social capital and quality of life had the greatest effects on the formation of social security feeling in the studied areas, respectively. The results also showed that the socioeconomic variable has no direct and significant effect on the feeling of social security in the urban areas of Saravan.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social Security Social Capital Quality Of Life Saravan
ابراهیم پور، رحمت و علمی، محمود. ) 1394 (. بررسی رابطه سرمایه اجتماعی با احساس امنیت اجتماعی شهروندان شهر سردشت، فصلنامه مطالعات جامعه شناسی، سال هفتم، شماره 26 : 71 - 53 .
2 .2 امان پور، سعید.، منوچهری، سوران.، اکبری، مهناز و عباسی، زهرا. ) 1394 (. تحلیلی بر تأثیرات حذف قاچاق کالا بر تغییرات سطح کیفیت زندگی روستائیان )مطالعه موردی: روستاهای مرزی شهرستان مریوان(، فصلنامه اطلاعات جغرافیایی )سپهر(،دوره بیست و چهارم، شماره 96 ، صص 134 - 121 .
3 .3 انتظاری، علی.، اسدپور، عهدیه و احمدی آهنگ، کاظم. ) 1394 (. احساس امنیت اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن با تأکید بر نقش پلیس )مورد مطالعه: شهر نور(، فصلنامه انتظام اجتماعی، سال هفتم، شماره 4، صص 34 - 7.
4 .4 باستانی، علیرضا و رزمی، سیدمحمد جواد. ) 1393 (. تعیین و رتبه بندی سرمایة اجتماعی در استان های ایران با استفاده از روش غیرمستقیم، فصلنامه رفاه اجتماعی، سال چهاردهم، شماره 55 ، صص 77 - 45 .
5 .5 بحری پور، عباس.، ذوالفقاری، ابوالفضل و رستگارخالد، امیر. ) 1391 (. بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی )مطالعه موردی شهرستان
کاشان(، پژوهش های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، سال اول، شماره 4، صص .89-109
6 .6 بیات، بهرام. ) 1388 (. جامعه شناسی احساس امنیت، چاپ اول، تهران: انتشارات امیرکبیر.
7 .7 بیدختی، علی اکبر. و شریفی، نوید. ) 1391 (. بررسی نقش مداخله گرایانۀ سازۀ سرمایة اجتماعی در رابطة بین دین داری و احساس امنیت اجتماعی، پژوهش های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، سال اول، شماره سوم، صص 38 - 13 .
8 .8 بذرافشان، جواد و طولابی نژاد، مهرشاد. ) 1395 (. تحلیل اثرات و کارکردهای سرمایة اجتماعی در امنیت پایدار روستاهای مناطق مرزی بخش مرکزی شهرستان سراوان، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال شانزدهم، شماره 41 ، صص 76 - 55 .
9 .9 پورافکاری، نصرالله.، حکیمی نیا، بهزاد.، حیدری، آرش و فروتن کیا، شهروز) 1391 (. تأثیر پایگاه اجتماعی اقتصادی بر اقتدارگرایی، فصلنامه جامعه شناسی کاربردی، سال بیست و سوم، شماره 48 ، صص 84 - 67 .
10 10 پورموسوی، سید موسی.، عباسی کسبی، دنیا و واحدی، حیدر. ) 1392 (. تحلیل وارزیابی مؤلفه های سرمایه اجتماعی و تأثیر آن در امنیت اجتماعی شهر، مطالعه موردی منطقه 21 شهر تهران، فصلنامه آمایش جغرافیایی فضا، سال سوم، شماره 10 ، صص 156 - 139 .
11 11 ترابی، یوسف و گودرزی، آیت. ) 1383 (. ارزش ها و امنیت اجتماعی، فصلنامه دانش انتظامی، سال ششم، شماره 2، صص 46 - 31 .
12 12 حاجی حسینی، حجت الله.، جلیلوند، محمدرضا.، الیاسی، مهدی و کمالی بیتا.) 1391 (. ارایة مدلی برای بررسی تأثیر فناوری اطلاعات بر کیفیت عملکرد سازمان های تولیدی: )پیمایشی دربارة خودروسازی سایپا و ایران خودرو(، مدیریت فناوری اطلاعات، سال چهارم، شماره 13 ، صص 44 - 25 .
13 13 حسن زاده ثمرین، تورج.، همتی گیلانی، مهناز و مسعودی گزی، منیره. ) 1393 (. بررسی و تبیین رابطه بین سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی )مطالعه کارکنان استانداری استان گلستان(، پژوهش های راهبردی نظم و امنیت اجتماعی، سال سوم، شماره 1، صص 136 - 117 .
14 14 حسین زاده، علی حسین.، احمدی پور، طاهره و موالی زاده، الهه. ) 1393 (. بررسی رابطة بین احساس امنیت، پایگاه اجتماعی اقتصادی باکیفیت زندگی افراد؛ مورد مطالعه: جامعه شهری اهواز، فصلنامه توسعه اجتماعی، دوره نهم، شماره 1، صص .111-134
15 15 حقیقتیان، منصور.، صنعت خواه، علیرضا.، معین الدینی، جواد و شیری امین لو، شیرین. ) 1391 (. بررسی رابطه میان سرمایه اجتماعی )بر اساس تفکیک سرمایه اجتماعی درون گروهی، برون گروهی و ارتباطی( و احساس امنیت در شهر تهران، جامعه شناسی مطالعات جوانان، سال سوم، شماره 6، صفحات 56 - 37 .
16 16 حیدری ساربان، وکیل. ) 1396 (. تبیین رابطه سرمایه اجتماعی با احساس امنیت اجتماعی ساکنان مناطق روستایی شهرستان مشکین شهر، پژوهش های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، سال ششم، شماره 62:17 - 45 .
17 17 حیدری ساربان، وکیل. ) 1395 (. تبیین رابطه پایداری اقتصادی با احساس امنیت ساکنان مناطق روستایی شهرستان اردبیل، فصلنامه انتظام اجتماعی، سال هشتم، شماره 4: 58 - 33 . 
18 18 خاتم، اعظم. ) 1384 (. سنجش ظرفیت جمع پذیری و کیفیت زندگی در تهران، مطالعات فرادست طرح جامع تهران، مرکز تحقیقات شهرسازی و معماری ایران، حوزه معاونت شهرسازی و معماری وزارت مسکن و شهرسازی.
19 19 رخشانی نسب، حمیدرضا و اسفندیاری مهنی، حمیده. ) 1393 (. تحلیل عوامل مؤثر بر احساس امنیت در بین شهروندان شهر زاهدان )با تأکید بر سرمایه اجتماعی(،رفاه اجتماعی، سال چهاردهم، شماره 55 ، صص 134 - 109 .
20 20 رئیس دانا، فریبرز. ) 1393 (. نقد روش شناختی و مفهومی سرمایه اجتماعی، رفاه اجتماعی، سال چهارم، شماره 55 ، صص 44 - 7.
21 21 زنگی آبادی، علی و زنگنه، مهدی. ) 1390 (. سنجش احساس امنیت اجتماعی در بین شهروندان شهرهای کوچک و مرزی )مطالعه موردی: شهر خواف(، فصلنامه دانش انتظامی، سال سیزدهم، شماره 1، صص 65 - 41 .
22 22 زنگی آبادی، علی و نسترن، مهین. ) 1380 (. گفتمان تمدن ها، اصولی ترین راهکار دستیابی به توسعة پایدار انسانی با تأکید بر جایگاه استراتژیک ایران، اطلاعات سیاسی- اقتصادی، شماره 167 و 168 ، صص 31 - 20 .
23 23 ساروخانی، باقر و هاشم نژاد، فاطمه. ) 1390 (. بررسی رابطه سرمایه اجتماعی )مؤلفه های آن( و احساس امنیت اجتماعی در بین جوانان شهر ساری، فصلنامه جامعه شناسی مطالعات جوانان، سال دوم، شماره 2، صص 94 - 81 .
24 24 ساروخانی، باقر و نویدنیا، منیژه. ) 1385 (. امنیت اجتماعی خانواده و محل سکونت؛ در تهران، رفاه اجتماعی، سال ششم، شماره 22 ، صص 106 - 87 .
25 25 سهراب زاده، مهران.، عباسی، الهام.، سعادتی، موسی و صمدزاده، حسن. ) 1396 (. تبیین جامعه شناختی رابطه بین سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی در بین زنان شهر تبریز، پژوهش نامه نظم و امنیت اجتماعی، سال دهم، شماره 38 :.1-26
26 26 شاپور، بهیان و فیروزآبادی، آمنه. ) 1392 (. بررسی عوامل مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی در شهرها )مطالعه موردی: شهر کرمان(، مطالعات جامعه شناختی شهری، سال سوم، شماره 6، صص 122 - 103 .
شاه محمدی، محمد.، صائبی، حسن و قیاسی کرمانی، علی اکبر. ) 1395 (. نقش کارکردهای امنیت در تقویت استحکام ساخت درونی قدرت جمهوری اسلامی
ایران، فصلنامه امنیت پژوهی، سال پانزدهم، شماره 53 ، صص 40 - 5.
28 28 صنعت خواه، علیرضا. ) 1394 (. بررسی رابطه میان سرمایه اجتماعی و احساس امنیت زنان در شهر تهران، جامعه شناسی زنان )زن و جامعه(، سال ششم، شماره 4، صص 167 - 145 .
29 29 علوی، موسی. ) « .)1392 مدل یابی معادلات ساختاری در پژوهش های مرتبط با آموزش علوم سامت: معرفی روش و کاربرد آن »، مجله آموزش در علوم پزشکی، دوره سیزدهم، شماره 6، صص 530 - 519 .
30 30 عزتی، نصرالله.، حیدری پور، اسفندیار و اقبالی، ناصر. ) 1390 (. نقش و جایگاه آمایش مناطق مرزی در نظام برنامه ریزی )مطالعه موردی: مناطق مرزی ایران(، نگرش های نو در جغرافیایی انسانی، سال سوم، شماره 4، صص 197 - 179 .
31 31 عندلیب، علیرضا. ) 1380 (. نظریه پایه و اصول آمایش مناطق مرزی جمهوری اسلامی ایران، انتشارات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، دانشکده فرماندهی و ستاد، دورة عالی جنگ.
32 32 غفاری، غلامرضا. ) 1390 (. سرمایۀ اجتماعی و امنیت انتظامی، چاپ اول، تهران: انتشارات جامعه شناسان.
33 33 غفاری، غلامرضا.، کریمی، علیرضا و نوذری، حمزه. ) 1391 (. روند مطالعه کیفیت زندگی در ایران، فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی، دوره اول، شماره 3:.107 -134
34 34 کامران، حسن. و شعاع برآبادی، علی. ) 1389 (. بررسی امنیت شهری در شهرهای مرزی؛ مطالعه موردی: شهر تایباد، فصلنامه جغرافیا، دوره هشتم، شماره 25 ، صص.25-46
35 35 کانونی، رضا.، ایمانی، بهرام.، حبیب زاده، عظیم و مسلمی، آرمان. ) 1394 (.سنجش احساس امنیت اجتماعی در مناطق شهری )مطالعه موردی: شهر اردبیل(، پژوهش نامه جغرافیای انتظامی، سال سوم، شماره 10 ، صص 33 - 1.
36 36 کریمایی علی.، مرادیان، محسن و عباسی، علی. ) 1389 (. نقش نیروی انتظامی در تأمین امنیت اجتماعی، فصلنامه دانش انتظامی سال دوازدهم، شماره 2، صص 50 - 7.
لطفی، صدیقه.، بدری آنا مراد نژاد، رحیم و ساسانی پور، محمد. ) 1393 (. بررسی احساس امنیت در فضاهای عمومی )مطالعه موردی: کلان شهر شیراز(، پژوهش و برنامه ریزی شهری، سال پنجم، شماره 19 ، صص 56 - 39 .
38 38 متانی، مهرداد.، قلی زاده، نقی.، فلاح، علی و رشیدی، احتشام. ) 1396 (. بررسی نقش انواع رسانه های جمعی در احساس امنیت اجتماعی شهروندان شهر تهران، فصلنامه علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسامی واحد شوشتر، سال یازدهم، شماره .37-54 :39
39 39 محسنین، شهریار و اسفیدانی، محمدرحیم. ) 1393 (. معادلات ساختاری مبتنی بر رویکرد حداقل مربعات جزئی به کمک نرم افزار SLP-tramS . انتشارات کتاب مهربان، چاپ اول، تابستان 1393 .
40 40 مؤتمنی، علیرضا.، جعفری، ابراهیم و مرادی حقیقت، حسن. ) 1388 (. سرمایه اجتماعی با رویکرد تجزیه وتحلیل عوامل تأثیرگذار بر سرمایه گذار، مجموعه مقالات همایش ملی سرمایه اجتماعی و توسعه اقتصادی، دانشگاه سمنان، صص 80 - 61 .
41 41 موسوی، میرنجف.، ویسیان، محمد.، محمدی حمیدی، سمیه و اصغری، مریم.) 1394 (. احساس امنیت در فضاهای شهری؛ مورد: شهر سرخس، فصلنامه جغرافیا، سال سیزدهم، شماره 45 ، صص 202 - 185 .
42 42 نبوی، سید عبدالحسین.، حسین زاده، علی حسین و حسینی، سیده هاجر. ) 1387 (. بررسی تأثیر پایگاه اجتماعی اقتصادی، احساس بی قدرتی و هویت قومی بر احساس امنیت اجتماعی، فصلنامه دانش انتظامی، سال دهم، شماره 2، صص 36 - 9.
43 43 نیازی، محسن.، شفایی مقدم، الهام و شادفر، یاسمن. ) 1390 (. بررسی رابطه بین میزان سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی در بین زنان مناطق شمال و جنوب شهر تهران، فصلنامه جامعه شناسی مطالعات جوانان، سال دوم، شماره 3: .131-160
44 44 نیک پور، عامر.، رمضان زاده لسبویی، مهدی و واحدی، حیدر. ) 1394 (. ارزیابی سرمایة اجتماعی و تأثیر آن در ارتقاء کیفیت محیط های شهری )مطالعه موردی: شهر بابلسر(، فصلنامه برنامه ریزی منطقه ای، سال پنجم، شماره 19 ، صص 126 - 115 .
45 45 وظیفه دوست، حسین و امینی، مهدی. ) 1388 (. بررسی میزان اهمیت شاخص های کیفیت زندگی شهری تهران؛ از دیدگاه مدیران و متخصصان مدیریت شهری،مطالعات مدیریت شهری، سال اول، شماره 3، صص 18 - 1.
46 46 ویسی، هادی و محمدی نژاد، شهناز. ) 1395 (. تأثیر قاچاق مواد مخدر بر امنیت اجتماعی؛ مطالعه موردی: استان کرمان، فصلنامه جغرافیا و توسعه، شماره 42 ، صص 126 - 107 .
47. Adam, F and Ronccevic, B. (2003). Social Capital: recent debates and
research. Social Science Information, 42 (1), PP.155-183.
48. Bartlett, J. E., Kotrlik, J. W. and Higgins, CH. (2001). Organizational
research: determing appropriate sample size in survey research.
Information Technology, Learning, and Performance Journal, 19 (1),
PP. 43-50.
49. Bohnke, P. (2007). “ Does Society Matter? Life Satisfaction in the
Enlarged Europe”, Social indicators research, No.87: 189-210.
50. Buzan, B., Waever, O. and De Wilde, J. (1998). Security: A New
Framework for Analysis. Lynne Rienner Publication.
51. Hair, J., Black, C., Babin, J. and Anderson, E. (2010). Multivariate
data analysis, New York: Prentice Hall Publisher.
52. Hamdan, Hazlina., Yusof, Fatimah and AzziyatiMarzukhi, Marlyana.
(2014). Social Capital and Quality of Life in Urban Neighborhoods
High Density Housing. Procedia - Social and Behavioral Sciences ,
Vol. 53: 169-179.
53. Karl, G., King, L., Glenn, L and Thomson, J. (2012). Social security
policy and rural communities with comparisons of urban communities,
National Center for Food & Agricultural Policy.
54. Lindstrom, D. (2003). Social Capital and Sense of Security in Neighborhood.
Social Science & Medicine. 56 (5), PP. 87-100.
55. McCrea, R., Shyy, T. K and Stimson, R. (2005). Modelling Urban
Quality of Life in South East. Queensland by linking subjective and
objective indicators, Proceedings of the 28th Australia and New Zealand
Regional Science Association International Annual Conference,
Wollongong.
56. Nilsson, J., Rana, A. K. M. M. and Kabir, Z. N. (2005). Social Capital
and Quality of Life in Old Age: Results from a Cross-sectional
Study in Rural Bangladesh. Journal of Aging and Health, 18 (3), PP.
419–434.
57. Olsen, B and Hovden j. (2007).Societal Safety: Concept, Borders and
Dilemmas. Journal of Contingencies and Crisis Management, 15 (1),
PP. 235-246.
58. Petrosillo, Irene., Costanza, Robert., Aretano, Robert., Zaccarelli,
Nicola and Zurlini, Giovanni. (2013). The use of subjective indicators
to assess how natural and social capital support residents’ quality of
life in a small volcanic island. Ecological Indicators, Vol. 24: 609-
620.
59. Rastegar, Mohsen., Hatami, Hossein and SadatMirjafari, Razieh.
(2017). Role of social capital in improving the quality of life and social
justice in Mashhad, Iran, Sustainable Cities and Society, Vol. 34:
109-113.
60. Roslan, A.H., Nor-Azam, A.R. and Russayong, Ġ. (2010). Does Social
Capital Reduce Poverty? A Case Study of Rural Households in
Terengganu Malaysia. European Journal of Social Sciences, 14 (4),
PP. 556-566.
61. Semih, A and Weel, B. (2012). The impact of social capital on crime:
Evidence from the Netherlands. Regional Science and Urban Economics,
42 (1–2), PP. 323-340.