نقش جنبش های اجتماعی در بروز بحران های امنیتی دهه آیند ه ج.ا. ایران

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشیار علوم سیاسی دانشکده علوم و فنون فارابی

2 2. کارشناس ارشد علوم سیاسی دانشکده علوم و فنون فارابی )نویسنده مسئول)

چکیده

جنبش های اجتماعی از زمان پیدایش تا امروز، از جایگاه خاصی در تغییرات اجتماعی- سیاسی برخوردار بوده و از سوی دیگر خود نیز از زمینه های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی تأثرات زیادی را پذیرفته اند.
این جنبش ها به دلیل توانایی در جهت دهی به افکار عمومی، نقش اساسی در مراحل مختلف بحران ایفا میکنند. بحرانها میتوانند در زمینه های بسیار متفاوت اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی و غیره بروز نموده؛ لیکن به طور کلی در دو گروه عمده اجتماعی و سیاسی با ماهیتی امنیتی طبقه بندی میشوند.
مهم ترین سؤال این تحقیق آن است که کشور در سالهای آینده و در دهه پنجم انقلاب با چه بحران هایی از جانب جنبش های اجتماعی مواجه خواهد بود. محققان با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی )با رویکرد اکتشافی( و تحلیل روند، به بررسی ابعاد موضوع پرداخته و نتایج حاصله را با نظرات جمعی از خبرگان حوزه امنیت ملی و مدیریت بحران های امنیتی در کشور از طریق مصاحبه، تطبیق و تکمیل نموده اند. بر اساس نتایج حاصل از پژوهش، تراکم شکاف های اجتماعی طی دهه های اخر در داخل، همزمان با عوامل تقویت کننده منطقه ای و بین المللی، باعث تبدیل شکاف به جنبش اجتماعی شده و شرایط را برای فعالیت جنبش های اجتماعی که به دنبال ایجاد تحولات بنیادی و ساختاری در تمامی سطوح جامعه ایران
هستند، فراهم خواهد نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effect of Social Movements in Security Crisis in the Next Decade of IRI

نویسندگان [English]

  • mostafa saveh doroudi 1
  • mohammad panahi 2
چکیده [English]

Social movements have had a special effect in socio-political change from their birth to the present day, and on the other hand, they have been also greatly affected by economic, political and social contexts. These movements play an essential role in different stages of the crisis due to their ability to direct public opinion. Crises can occur in very different economic, cultural, social and political contexts, but in general they are classified into two major social and political groups under a security nature. The most important question of the present research is what kind of crisis will Iran face from the social movements in the coming years and in the fifth decade. Using a descriptive-analytical (exploratory approach) and trend analysis approach, the researcher examines the dimensions of the issue and compares the results with the views of national security and security crisis management experts through interviews. Given the exploratory approach, this research has no hypothesis. According to the study results, the concentration of social gaps in recent decades within the country, together with regional and international reinforcing factors, has transformed such gaps into social movements and paved the way for social movements to pursue fundamental and structural changes at all levels of Iranian society.

کلیدواژه‌ها [English]

  • social movement social gap socio
  • political crisis security crisis trend analysis
- اسملسر، نیل، ) 1380(، تئوری رفتار جمعی، ترجمه رضا دژاکام، تهران، انتشارات موسسه یافته های نوین.
- افتخاری، اصغر، ) 1391(، بیداری اسلامی و تحولات منطقه ای، تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق )ع(.
- اممن، تی.کی ) 138 6 (، جنبش های اجتماعی جدید، ترجمه احمدلو، تهران، انتشارات گلبن.
- بشیریه، حسین، ) 1388(، جامعه شناسی سیاسی؛ نقش نیروهای اجتماعی در زندگی سیاسی، تهران، نشر نی.
- برچر، مایکل، ) 1382(، بحران در سیاست جهان، ترجمه حیدرعلی بلوچی، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- تاجیک، محمدرضا، ) 138 4 (، مدیریت بحران؛ نقدی بر شیوه های تحلیل و تدبر بحران در ایران، تهران، فرهنگ گفتمان.
- جلایی پور، حمیدرضا ) 1391(، لایه های جنبشی جامعه ایران، دو جنبش کلان و ده جنبش خرده اجتماعی، پژوهش نامه علوم سیاسی، س 7، ش 4 صص: 71- 89.
- حشمت زاده، محمدباقر، نوذری، اسماعیل، ) 1392(، بازخوانی نظریه جنبش اجتماعی: چارچوبی برای تحلیل و شناخت بسیج جنبش های اسلامی، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، سال نهم، شماره بیست و دوم، صص: 213- 248 .
- خلفانی، مهدی، قربان پور، سمیه، ) 1390(، شبکه ای شدن مدنی در فضای سایبری و تأثیر آن بر جنبش های نوین اجتماعی در خاورمیانه، فصلنامه مطالعات سیاسی، سال چهارم، شماره سیزدهم، صص: 43 - 70.
- دانش نیا، فرهاد و حسینی، طیبه السادات ) 139 4 (، جهانی شدن و تحول ماهیت جنبش های اجتماعی در جوامع غربی، فصلنامه مطالعات راهبردی جهانی، س 6، ش 16 صص: 53 - 70.
- ربیعی، علی، ) 1387(، رسان ههای نوین و بحران هویت، فصلنامه مطالعات ملی، س 9، ش 4 صص: 27- 39.
- رتیزر، جرج، ) 1389(، نظریه جامعه شناسی در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، چاپ شانزدهم، تهران، انتشارات علمی.
- رضاپور قوشچی، محمد و نادری، محمود، ) 1393(، جهانی شدن و تکثرگرایی قومی در ایران، چالش ها و فرصت ها، فصلنامه و فرصت ها، فصلنامه مطالعات راهبردی، س 5، ش 14 صص: 41 -.56
- رفیع، حسن و دیگران، ) 1392(، جنبش های اجتماعی جدید،جهانی  شدن و اینترنت؛ مطالعه موردی: جنبش وال استریت، فصلنامه دانش سیاسی، س 12، ش 1 صص: 36 - 49 .
- ساندرز، دیوید، ) 1380(، الگوهای بی ثباتی سیاسی، مترجم: حمید امانت، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- ساوه دروی، مصطفی، )بهار 139 5 (، بحرانهای اجتماعی در ایران، علل و زمینه ها، بهار 139 5 – تهران، مصطفی ساوه درودی، مرتضی غلامرضازاده، فصل نامه امنیت پژوهی، صص 25 - 38.
- شفیعی، جمال، ) 1389(، جنبش های اجتماعی در ایران، فصلنامه مطالعات راهردی شماره 21 ، صص 643 - 660 .
- شهرام نیا، امیرمسعود، ) 1393(، بررسی جنبش های خاورمیانه  به مثابه جنبش های اجتماعی جدید ل)فرصت ها، تهدیدها(، فصلنامه پژوهش های سیاسی جهان اسلام، س 4، ش 1، بهار 1393 صص: 11- 25 .
- شفیعی، جال ) 1389(، جنبش های اجتماعی در ایران؛ زمینه ها و چالش ها، فصلنامه مطالعات راهبردی، س 6، ش 3 صص: 17- 29.
- شهرام نیا، امیر مسعود، ) 1392(، جهانی شدن دموکراسی و جنبش های دموکراتیک در ایران، مجله
جامعه شناسی ایران، دوره 1، ش 3 صص: 42 - 59 .
- عاشوری، ذبیح الله، حسینی، سیدمحمدرضا، )تابستان 1392(، کاربرد روش های آینده پژوهی در بررسی اطلاعاتی سازمان های حفاظت اطلاعات ن.م، فصلنامه امنیت پژوهی، شماره صص: 13- 25 .
- عصاریان نژاد، حسن ) 1388(، خیزش اجتماعی و خشونت سیاسی، تهران، انتشارات دانشگاه
عالی دفاع ملی.
- فتحی، سروش و مطلق، معصومه، ) 1390(، جهانی شدن و فاصله نسلی )مطالعه جامعه شناختی فاصله نسلی: با تأکید بر فناوری اطلاعات و ارتباطات(، فصلنامه مطالعات راهبردی جهانی شدن، دوره 2، ش 5 صص: 21- 34 .
- قاسمی، علی اصغر ) 1390(، جهانی شدن؛ جنبش های اجتماعی و دموکراسی در ایران، فصلنامه پژوهش سیاست نظری، ش 10 صص: 91- 117.
- قاسمی، علی اصغر، ) 1393(، تبیین نسبت شکافهای اجتماعی و وحدت ملی در ایران، پژوهش سیاست نظری، شماره 16 ، صص 212- 165 .
- کلاهچیان، محمود، ) 1391(، بحران های اجتماعی ایران، تهران، مرکز مطالعات راهبردی.
- گران پایه، بهروز، ) 1393(، جنبش های اجتماعی در عصر اینترنت، فصلنامه نقد کتاب علوم اجتماعی، س 1، ش 2 صص: 72- 85 .
- گودین، جف و جاسپیر، جیمز، ) 1393(، جنبش های اجتماعی: مفاهیم حیاتی در جامعه شناسی، مترجمان: سعید حاجی ناصری و فریدالدین حسینی مرام، تهران، نشر میزان.
- مرسلی، فاطمه و نظری، علی ) 139 5 (، شکاف های اجتماعی نوپدید و تحلیل انسجام اجتماعی در ایران: تحلیل اهداف سند چشم انداز ایران در افق 1404 ه.ش، پنجمن اجاس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت.
- مقصودی، مجتبی و حیدری، شقایق، ) 1390(، بررسی وجوه تشابه و تفاوت جنبش های عربی در کشورهای خاورمیانه، فصلنامه رهنامه سیاست گذاری، سال دوم، ش 2 صص: 101- 119.
- معیدفر، سعید، ) 1393(، شکاف نسلی یا گسست فرهنگی )بررسی شکاف نسلی در ایران(، نامه علوم اجتماعی، شماره 24 ، صص 80- 55 .
- نصرتی نژاد، فرهاد، ) 1393(، ارتباطات، جهان یشدن و جنبش های اجتماعی )نگاهی اجمالی به
جنبش اصلا حطلبی در ایران(، پژوهشنامه علوم انسانی و اجتماعی، س 4، ش 14 صص: 63 - 79.
- نیاکویی، امر، ) 1391(، تبین چیستی پدیده دوم خرداد با بهر ه گری از ادبیات جنبش های اجتماعی، فصلنامه سیاست، دوره 42 ، شماره دوم، صص 20 5 - 31 4 .
- نقوی، سید حسن ) 138 6 (، جنبش های اجتماعی جدید در عصر جهانی شدن و تأثیر آن بر توسعه سیاسی در ایران، فصلنامه دانشنامه حقوق و سیاست، ش 7 صص: 19- 28.
- هزارجریبی، جعفر، امین صارمی، نوذر ) 1389(، جنبش های اجتماعی به مثابه قدرت نرم، فصلنامه مطالعات مدیریت انتظامی، سال پنجم، شماره سوم، صفحات 486 - 503 .
- مصاحبه با دکر حمیدرضا جلائی پور )دانشیار دانشکده جامعه شناسی دانشگاه تهران(، ) 1391 /10 /06 (، چیستی جامعه شناسی مرد مدار، انجمن جامعه شناسی ایران، سال هفتم، شماره .23
- گزارش پژوهشی: پژوهشکده مطالعات کاربردی قلم، )روز شنبه مورخ ه 23/ 10/ 139 6 (، نشست تخصصی با موضوع بررسی ناآرامی های دی ماه 139 6 ( ⋅ب( منابع لاتین
- Andrews, K.T. & Biggs, M, (2007), The Dynamics of Protest Diffusion: Movement
Organizations, Social Networks, and News Media in the 1960 Sit-Ins, American
Sociological Review, 71, 752-777.
- Brown, Michael E. (ed.) (1996), The International Dimensions of Internal Conflict.
Cambridge , Mas -sachusetts & London: The MIT Press .
- Cleveland, JOHN W. (2003), Does The New Middle Class Lead Today’s Social
Movements?, Critical Sociology, Volume 29, Issue 2 Also Available Online, Koninklijke
Brill NV, Leiden
- Della Porta, Donatella and Diani Mario. (2006), Social Movements, second edition ed,
Blackwell Publishers.
- Diani, M., (1992), The concept of a social Movement, The Sociological Review, 40,
1-25.
- Durkheim Emile, (1952), a study in sociology, London, Routledge & kegan Paul.
- H. A. (1995), The cultural Analysis of Social Movements, In Johnston, Hank and
Klandermans, Bert. University of Minnesota Press.
- Habermas , Jurgen (1996 ), Theory and Practice, by Jhon Viertel,Cambridge:Polity
Press. Holsti Oler (1972) Crisis, Escalation, War.
- Hermann, Charles. (1969). Threat, Time and Surprise: A Simulation of International
Crisis, New York: Free Press.
- Lopez, Amandha (2014). The Impact of Social Media on Social Movements: The
New Opportunity and Mibilizing Structure , Creighton University.
- Merton, Robert king, (1968), social theory and social structure, New York, Free press.
- Paraskevas, A. (2006), Crisis management or crisis response system? A complexity
science approach to organizational crises, Management Decision, vol. 44, no. 7,
pp. 892-907, October, ISSN 0025-1747
- Pareto vilfredo, (1993), The Rise and Fall of Elites, An Application of Theoretical
sociology, Transaction Publishers.
- R.Slaughter, (2005), Knowledge base of futures studies: Glassary of Futures Terms,
www.Foresightinternational.com.au.
- Toby J. Kash, John R. Darling, (1998), Crisis management: prevention, diagnosis
and intervention, Leadership & Organization Development Journal, Vol. 19 Iss: 4,
pp.179 – 186.
- Turner, S. P. & Facor, R. A. (1998) Weber, Max, In Routledge Encyclopedia of
Philosophy, London and New York: Routledge.
- Wit, K. V. Den Bos & M. S. Stroebe (Eds), (2016), The Scope of Social Psychology,
Theory and Applications, Hove and New York: Psychology Press, 43-64.
- Wilson. J. (1973), Introduction to Social Movement, NY: basiro. K. 1973:8-14.